İn Ovo Ökse Otu (Viscum album) Ekstraktı Uygulamasının Etlik Civcivlerde Kuluçka Özellikleri, Civciv Kalitesi ve Bazı Morfolojik ve Fizyolojik Özellikleri Üzerine Etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BERK CAN KAPLAN

Danışman: Canan Kop Bozbay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kanatlı hayvan üretiminde embriyonik gelişim dönemi, erken besleme stratejilerinin çıkım sonrası performans, antioksidan durum ve bağırsak gelişimi üzerinde etkili olabileceği kritik bir süreç olup, embriyonik dönemde fitobiyotiklerin kullanımının artmasına yol açmıştır. Bu çalışma, yumurta içine uygulanan 100, 200 ve 300 ppm seviyelerdeki ökse otu (Viscum album) ekstraktının (VAE) kuluçka özellikleri, civciv kalitesi, günlük ve haftalık yaştaki bazı iç organ ve doku (kalp, karaciğer, pankreas, bursa Fabricius) ağırlıklıkları ve sindirim sistemi organlarının (ön mide, taşlık, yolk, duodenum, jejunum, ileum, kör bağırsak, kalın bağırsak) ağırlık ve uzunlukları, haftalık yaştaki performans ve bazı kan parametreleri üzerine etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Toplam 300 döllü Ross 308 yumurtası, her biri 10 yumurtadan oluşan altı tekrarlı beş farklı muamele grubuna ayrılmıştır. Kuluçkanın 18. gününde, negatif kontrol grubuna (NK) hiçbir enjeksiyon yapılmamış, pozitif kontrol (PK) grubuna 0,5 ml fizyolojik serum enjekte edilmiştir ve VAE100, VAE200 ve VAE300 gruplarına sırasıyla 0,5 ml fizyolojik serum içinde 100, 200 ve 300 ppm ökse otu ekstraktı enjekte edilmiştir. Yumurtadan çıktıktan sonra, civcivler cinsiyete göre ayrılmış ve veriler VAE, cinsiyet ve VAE x cinsiyet etkileşimi açısından analiz edilmiştir. Bulgular, in ovo VAE uygulaması günlük ve haftalık yaştaki iç organlardan bursa Fabriciusa, günlük ve haftalık yaştaki sindirim sistemi organlarından jejunum uzunluğuna, haftalık performansa, kan parametrelerinden total oksidan aktivite (TOS) ve oksidatif stres indeksine (OSI) olumlu etki ettiğini göstermiştir (p <0,05). Sonuç olarak, embriyonik dönemde 300 ppm'ye kadar in ovo VAE uygulamasının civciv kalitesini ve metabolizmasını olumsuz etkilemediği belirlenmiştir. Bu bulgu, ökse otu ekstraktının in ovo uygulamada güvenli bir şekilde kullanılabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, kesim günü performansı ve hastalıklara karşı direnç parametreleri üzerindeki etkilerinin ortaya konulması için uzun vadeli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.