Diyanet işleri başkanlığının 2017 yılında yayımladığı cuma hutbelerinin tefsir ilmi açısından tahlili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ (DR), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET ERCAN
Danışman: ALİ RIZA GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cuma hutbeleri Türkiye'de yaklaşık yirmi iki milyon Müslümana hitap etme fırsatı sunmaktadır. Hutbelerde İslam'ın iman, ibadet ve ahlakla ilgili ilkelerinden, ülke gündemini meşgul eden toplumsal problemlere kadar milli ve manevi pek çok konu işlenmektedir. Hutbeler içerisinde önemli miktarda ayet kullanıldığı da bilinmektedir. Hutbede verilen mesajın doğru anlaşılabilmesi için konuya uygun olan ayetlerin seçilmesi ve bu ayetlerin sahih bir yöntemle tefsir edilmesi gerekmektedir. Bu düşünceden hareketle başlanılan çalışmanın birinci bölümünde hutbenin tanımı, hükmü ve önemi hakkında genel bilgiler verildikten sonra hutbenin Hz. Peygamber'den (SAV) günümüze kadar olan tarihi seyrine değinilmiştir. Geçen bu süreç içerisinde hutbelerin irşad fonksiyonunu yavaş yavaş kaybettiği görülmüştür. Yalnızca siyasi yönüne verilen önem neticesinde hutbelerin artık halkın anlayamayacağı şekilde tekrar edilen Arapça metinler haline dönüştüğü tespit edilmiştir. Osmanlı'nın son dönemlerinde başlayıp Cumhuriyet sonrasında da devam eden bazı ıslah girişimleriyle birlikte hutbeler önemli ölçüde aslına döndürülmüştür. Artık günümüzde hutbelerin hazırlanması ve okutulması konusunda yetkili olan kurum Diyanet İşleri Başkanlığıdır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise 2017 yılında yayımlanan cuma hutbeleri konularına göre tasnif edilerek tefsir ilmi açısından tahlile tabi tutulmuştur. Ayetlere verilen meallerin ve yapılan yorumların tefsir kaynaklarında geçen bilgilerle karşılaştırılması suretiyle hutbelerin tefsir ilmi içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak hutbelerde iman, ibadet ve ahlaki erdemlerin yanında eğitim, aile, ticaret ve sosyal hayat gibi konulara da yer verildiği görülmüştür. Konuyla ilgili ayetlerin kullanılmasının yanında hutbelerin gündemi yakalama konusunda gayet başarılı olduğu anlaşılmıştır. Ancak bazı hutbelerde yetersiz sayıda veya bağlamının dışında ayetlerin kullanıldığı da tespit edilmiştir.