Eski Uygurca sağlık bilimi terimleri -morfolojik ve semantik bir inceleme

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKAN GÜLER

Danışman: FERRUH AĞCA

Özet:

Eski Uygur Türkçesi dönemi, tarihi Türk dili alanları içerisinde terim türetimi konusunda zengin dönemlerden biridir. Eski Uygurların geçirdiği sosyo-kültürel evreler bu zenginliğe zemin hazırlamıştır. Bu sebeple dini, siyasi, askeri vb. terimler Eski Uygurca metinlerde sıkça kullanılmıştır. Bunun yanı sıra tarım, iktisat, yazı teknolojisi ve matematik gibi bilimsel alanlara ait bilim terimleri de bu dönem içerisinde görülmektedir. Çalışmada bu saiklere dayanarak Eski Uygurlar özelinde Eski Türklerin diğer halklarla etkileşimleri, Eski Uygur Türkistan'ında bilimsel gelişmeler gibi konulara da değinilmiştir. Diğer terimlerin yanı sıra bu çalışmanın konusu olan sağlık bilimi terimleri de Eski Uygur Türkçesine ait metinlerde yer almaktadır. Özellikle sağlık bilgisine dayalı metinlerde hastalık adları, tedavi yöntemleri, tedavilerde kullanılan malzemeler, tedavi ediciler gibi sağlık bilimi alanına ait birçok terim tespit edilmiştir. Sağlık bilgisine dayalı metinler dışında dini literatüre ait metinlerde de yer yer bu terimlere rastlanmaktadır. Tespit edilen terimler, temel anlam, terim hakkında görüşler, terimin Eski Uygurcadaki tanıkları ile yorum ve değerlendirme başlıkları altında incelenmiştir. Bu yolla terimin temel anlamından terimleşme sürecine kadar geçirdiği evreler tanıklarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca terimler tematik bir tasnife tabii tutularak çalışmanın bütünlüğü sağlanmıştır.