Estetik dinleme türü etkinliklerinin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin dinleme sürecine yansımaları (Halk edebiyatı örneği)

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sınıf Eğitimi Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞENGÜL BECERİK HAS

Danışman: Pınar Girmen

Özet:

Amaç: Araştırmada ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin dinleme becerilerine ilişkin du-

rumlarının estetik dinleme metinleri aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Bu genel

amaç bağlamında aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır:

• Dinleme sürecinde kullanılan estetik dinleme türünün öğrencilerin din-

leme becerilerine yansımaları nasıldır?

• Dinleme sürecinde kullanılan halk edebiyatı türlerinin öğrencilerin din-

leme becerilerine yansımaları nasıldır?

Yöntem: Bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanıl-

mıştır. İlkokul 3. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilen araştırma, 4 hafta ve 30 ders saati

sürmüştür. Halk edebiyatı türlerinden sekiz tür kullanılarak yapılan araştırmada öğrenci-

lere toplam 20 etkinlik uygulanmıştır. Araştırmanın veri toplama araçlarını öğrenci gün-

lükleri, araştırmacı günlüğü, gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları oluşturmuş-

tur.

Bulgular: Estetik dinleme aşamalarının gerçekleştirme sürecinde öğrencilerin ya-

şadıkları zihinsel süreçler beş temada toplanmıştır. Bu temalar; tahminde bulunma, gör-

selleştirme, dil oyunlarını keşfetme, bağlantı kurma ve özetlemedir. Tahminde bulunma

temasında; karakteri betimleme, ilişki kurma, ön bilgileri kullanma, yaşayış biçimini be-

timleme, örnekler verme, geçmişi anımsama, paylaşım, hayal gücünü kullanma alt tema-

larına ulaşılmıştır. Görselleştirme temasında; kişisel, fiziksel özellikleri betimleme, belir-

gin çizimler-nesneler ortaya koyma, toplumsal değerleri fark etme, somut-soyut nesneleri

fark etme, karakter ve yer unsuru ortaya koyma, çağrışım yapma alt temalarına ulaşılmış-

tır. Dil oyunlarını keşfetme temasında ise deyimler kullanma ve ikilemeler kullanma alt

temalarına ulaşılmıştır. Bağlantı kurma temasında öğrencilerin yaşadıkları zihinsel süreç-

ler; olumlu kişilik özelliklerini fark etme, yorumlama yapma, olumlu çözüm önerileri or-

taya koyma, paylaşma- örnekler verme, neden sonuç ilişkisi kurma ve ev yaşantılarına

yer vermedir. Özetleme temasında; eleştiri-karşılaştırma yapma, oluş sırasına göre anla-

tım, özgün ifadeler kullanma, hikâyeleştirme- ezberleme, yorumlama ve ana düşünceyi

bulma alt temaları oluşturulmuştur.

Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonuçlarına göre, estetik dinleme türü öğrencilerin

dinleme sürecinden zevk almasını, eğlenmesini ve güzel vakit geçirmesini sağlamıştır.

Bu dinleme türü sonucunda öğrencilerin bilişsel, davranışsal ve duyuşsal becerilerine iliş-

kin çeşitli zihinsel süreçler yaşadıkları ortaya çıkarılmış ve örneklerle betimlenmiştir. Uy-

gulama sırasında kullanılan çeşitli halk edebiyatı türleri öğrencilerin etkinliklere karşı

olumlu tutum, davranış ve tepkiler göstermesini sağlamıştır. Bu sonuçlar ışığında; ilkokul

düzeyinde estetik dinleme türü etkinliklerine, estetik dinleme türüne dair eğitim ve çalış-

maların yaygınlaştırılmasına, öğrencilerin kendilerini mutlu ve iyi hissetmelerini sağla-

yacak sınıf etkinliklerine yer verilmelidir. Ayrıca farklı sınıf düzeyleri ve farklı dinleme

metinleri aracılığıyla farklı araştırma desenleri kullanılarak çeşitli araştırmalara yer veri-

lebilir.