Epilepsi tanılı çocuklarda çalışma belleği ile psikososyal zorluklar ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, SİNİR BİLİMLERİ ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BATUHAN DEMİR
Danışman: Bilgin Kaygısız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Epilepsi, tekrarlayan nöbetlerle seyreden kronik bir nörolojik hastalıktır. Çalışma belleği, bilgiyi kısa süreli tutup işlemeyi sağlayan ve yürütücü işlevlerin temelini oluşturan bilişsel bir sistemdir. Mizaç, bireyin çevresel uyaranlara verdiği doğuştan gelen tepkileri tanımlar. Psikososyal zorluklar ise çocukların sosyal, duygusal ve davranışsal uyum süreçlerinde yaşadığı sorunlardır. Bu çalışmada epilepsi tanılı beş ile dokuz yaş arasındaki çocukların çalışma belleği performansları, mizaç özellikleri ve psikososyal zorluk düzeylerinin sağlıklı çocuklarla karşılaştırılması ve epilepsi tanılı grupta bu değişkenler arası ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 30 epilepsi tanılı ve 30 sağlıklı çocuk katılmıştır. Veriler Güçler ve Güçlükler Anketi, Çalışma Belleği Ölçeği ve Çocuklar için Mizaç Ölçeği ile toplanmıştır. Analizler SPSS 21.0 ile yapılmış, gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi, ilişkiler için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Epilepsili çocukların çalışma belleği performansı sağlıklı çocuklara göre anlamlı biçimde daha düşük, psikososyal zorluk düzeyi ise daha yüksektir. Mizaç alt boyutlarında; dikkat-sebat ve yakınlık-uyum epilepsi grubunda daha düşük, duyusal hassasiyet ve tepkisellik daha yüksektir. Epilepsi grubunda çalışma belleği performansı ile dikkat-sebat arasında güçlü pozitif, duyusal hassasiyetle orta pozitif, psikososyal zorluk düzeyiyle güçlü negatif ve aktivite düzeyiyle zayıf negatif ilişki saptanmıştır. Sonuç: Epilepsili çocukların bilişsel, bireysel ve çevresel özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi, çok boyutlu erken müdahale ve izlem programlarının oluşturulması açısından önemlidir. Çalışma belleği epilepsi tanılı çocuklarda yalnızca nörolojik değil, mizaç ve psikososyal faktörlerle ilişkili bütüncül bir yapı olarak ele alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Epilepsi, Çalışma Belleği, Psikososyal İşlevsellik, Mizaç