II. Abdülhamid Dönemi Bulgar ve Makedonya Sorunları Bağlamında Osmanlı-Rus İlişkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Uğur ŞAKAR
Danışman: Oktay Berber
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sultan II. Abdülhamid Osmanlı Devleti'nin en zorlu döneminde tahta çıkmış ve savaş yorgunu bir devletin başına geçmiştir. Devletin çıkarlarını askeri anlamda koruyamayacağını anlayan Sultan, ikili ilişkilerde barışçıl bir yol izleyip denge politikasını ön plana koymaya çalışmıştır. Bu dönemde en fazla ilişki kurulan devletlerin başında tezimizin konusunu da içeren Rusya yer almaktadır. Osmanlı-Rus ilişkileri II. Abdülhamid döneminde daha çok diplomasi ile yürütülmüştür. İki devlet tarih boyunca sürekli savaşmış özellikle Osmanlı bu savaşlar sonucunda ağır kayıplar vermiştir. Bu durumu düzeltmek adına II. Abdülhamid, Rusya ile ilişkileri iyileştirmek için çaba sarf etmiştir. İki devlet arasında çıkacak sorunları ilk etapta barışçıl yollara başvurarak neticeye kavuşturmaya çalışmıştır. Osmanlı ve Rusya tezimizde de bahsettiğimiz üzere Balkanlarda sık sık karşı karşıya gelmiştir. Rusya tarihi hedefleri doğrultusunda özellikle 19. yüzyılda Slav halklarının birliğini amaçlayan Panslavizm politikasını uygulamaya başlamıştır. Panslavizm ile Balkanlara hakim olup Akdenize ulaşmaya çalışan Ruslar bu amacı için Bulgarları baş aktör olarak görmekteydi. Nitekim Rusya bir dönem Bulgarlar üzerindeki himayesini ciddi derecede arttırmasına rağmen uzun vadede istediğini alamamıştır. II. Abdülhamid Rusya'nın uygulamaya çalıştığı Panslavizm politikası karşısında Panislamizm politikasını hayata geçirmiştir. Bu politikayı sadece Rusya değil diğer Avrupa devletlerine karşı da kullanmaya çalışmıştır. II. Abdülhamid döneminde Osmanlı-Rus ilişkileri zaman zaman Doğu Rumeli ve Makedonya bölgelerindeki sorunlara odaklı olarak ilerlemiştir. İki devlet de bu sorunları masa başında çözmeye gayret göstermiştir. Ne zamanki Avrupa devletleri özellikle İngiltere sorunlara müdahale etmiş o zaman Osmanlı-Rus ilişkileri gerginleşmiştir. Ancak II. Abdülhamid izlediği uzlaşmacı politika ile problemlerin büyümesini engellemiş ve olası bir savaşın çıkmasına mani olmuştur. Nitekim Sultan 33 yıllık saltanatı döneminde benimsediği denge siyaseti sayesinde 93 Harbi'nden sonra Rusya ile hiç harp meydanında karşılaşmamıştır.