Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik Disiplinlerine Dayalı Fen Öğretiminin Öğretmen Adaylarının Öğrenmeyi Öğrenme ve Girişimcilik Yetkinliklerine Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Eğitim Bilim. Ens., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN ER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özden Tezel
Eş Danışman: ERSİN KARADEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bilgi ve teknolojinin hızla geliştiği ve değiştiği günümüzde, bilgiyi kavrayan, kavradığı bilgiyi uygulamaya geçirerek ürün geliştirebilen, günlük hayatta karşısına çıkan problemlere alternatif çözümler üretebilen bireylere ihtiyaç duyulmaktadır. Böyle bireylerin yetişmesine olanak sağlayan STEM eğitiminin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Çünkü STEM eğitimi disiplinlerarası bakış açısı sağladığı için günlük hayatta karşılaşılan problemlere alternatif çözüm önerileri getirilmesini sağlamakta ve aynı zamanda öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerini kullanacağı öğrenme ortamları oluşturmaktadır. Bu nedenle yenilikçi, düşünebilen, düşüncelerini uygulamaya aktarabilen ve 21. yüzyıl becerileriyle donanmış öğrenciler yetiştirmek isteyen öğretmenler ve öğretmen adayları için STEM temelli ders içerikleri üzerine çalışmanın önemli olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, öğretmen adaylarının; fen bilimleri, matematik, teknoloji ve mühendislik alanlarını bütünleştirerek, disiplinlerarası bir yaklaşım ile yenilikçi faaliyetler yapabilmeleri, edindikleri bilgi ve becerileri kullanarak ürün oluşturmaları sağlanmıştır. Öğretmen adaylarının hem ulusal hem de uluslararası düzeyde birçok alanda ihtiyaç duyacakları, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi tarafından belirlenmiş ve öğretim programlarımızda yer alan 8 yetkinlikten, bireyin öğrenme eylemini kapsayan "Öğrenmeyi Öğrenme Yetkinliği" ve bireyin düşüncelerini eyleme dönüştürme becerisini kapsayan "Girişimcilik Yetkinliği" düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma yöntemi olarak, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma desen benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019-2020 öğretim yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı'nda yer alan Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarım dersine kayıtlı toplam 56 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ile oluşturulmuştur. Uygulamalar toplamda oniki hafta sürmüştür. Öğretmen adayları ile yürütülen etkinliklerin etkililiğini ölçmek amacıyla, nicel veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen "Öğrenmeyi Öğrenme Yetkinlik Ölçeği" ve "Girişimcilik Yetkinlik Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak "STEM temelli ders içerikleri görüşme formu", "Etkinlik Görüşme Formları", "Materyal Değerlendirme Formu", "Sınıf İçi Gözlem Formu" ve "Etkinlik Video Kayıtları" kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler ortalama, standart sapma, mod, medyan gibi betimsel istatistikler ve bağımlı gruplar t- testi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise betimsel analiz yöntemine tabi tutulmuştur. Bulgular: Elde edilen nicel bulgular, STEM temelli yürütülen ders içerikleri uygulamalarından sonra; fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenmeyi öğrenme yetkinlik düzeyleri ve girişimcilik yetkinlik düzeylerinde ön- test ve son-test ortalama puanlarında son-test lehine anlamlı bir farklılık görülmüştür. Elde edilen nitel bulgulara göre, öğretmen adayları; STEM temelli yürütülen ders içerikleri uygulamalarının ardından, öğrenmeyi öğrenme yetkinlik düzeyleri ve girişimcilik yetkinlik düzeylerinde olumlu yönde bir değişim olduğunu belirtmişlerdir. Video kayıtları ve sınıf içi gözlem formları ile grupların süreç içerisinde ilk haftadan son haftaya kadar geçirdikleri değişimler incelenmiştir. Öğretmen adaylarının, öğrenmeyi öğrenme yetkinlik düzeyleri açısından; uygulanan dört etkinlik ile birlikte güçlü ve zayıf yönlerinin farkına varma, uygun desteği arama ve nasıl öğrendiğini bilme konularında kendilerini geliştirdiği görülmüştür. Öğretmen adaylarının, girişimcilik yetkinlik düzeyleri açısından; uygulanan dört etkinlik ile birlikte proje plânlama ve yürütme, düşüncelerini eyleme dönüştürme, yaratıcılık ve yenilik konularında kendilerini geliştirdiği görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: Çalışma sonunda, STEM temelli yürütülen ders içeriklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenmeyi öğrenme yetkinliği ve girişimcilik yetkinliğini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Uygulanan etkinliklerin farklı anahtar yetkinliklere olan etkisinin araştırılması ve farklı çalışma gruplarına uygulanması önerilmiştir. Anahtar kelimeler: STEM, Anahtar yetkinlikler, Öğrenmeyi öğrenme yetkinliği, Girişimcilik yetkinliği, Fen bilgisi öğretmen adayları