Sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Sağ.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HEDİYE BEKMEZCİ
Danışman: Nebahat Özerdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma, sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumlarını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmek ve geliştirilen ölçekle, sağlık çalışanlarının obstetri ve jinekoloji alanında birey mahremiyetini koruma durumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma metodolojik ve tanımlayıcı özellikte planlanmıştır. Araştırmanın metodolojik özellikteki ilk aşaması bir üniversite, beş devlet ve 13 özel hastanede 500 sağlık çalışanı; tanımlayıcı özellikteki ikinci aşaması ise bir üniversite, dokuz devlet, dört özel hastanede 632 sağlık çalışanı ile Kasım 2017-Haziran 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Ölçek geçerlik analizlerinde kapsam geçerliği, yapı geçerliği, eş zamanlı ölçüt geçerliği; güvenirlik analizlerinde ise madde analizleri, iç tutarlık, zamana göre değişmezlik değerlendirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasının verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskall Wallis, Mann Whitney-U kullanılmıştır. Bulgular: Madde puanları ile ölçek toplam puanı korelasyon güvenirlik katsayılarının farkındalık düzeyi bölümünde r=0,54 ile 0,75 arasında, uygulama sıklığı bölümünde r=0,49 ile 0,75 arasında olmak üzere pozitif yönde ve istatistiksel olarak önemli düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). Açıklayıcı faktör analizinde Kaiser-Meyer Olkin katsayısı farkındalık düzeyi bölümünde 0,91, uygulama sıklığı bölümünde 0,90 ve her iki bölümde Barlett testi sonucu önemli düzeyde anlamlı bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı farkındalık düzeyi bölümü için 0,95, uygulama sıklığı bölümü için 0,96, fiziksel-sosyal mahremiyet alt boyutu için 0,90 ve 0,92, psikolojik-bilgi mahremiyeti alt boyutu için 0,93 ve 0,94 olarak bulunmuştur. Ölçeğin zamana göre değişmezlik güvenirliğinin yüksek olduğu, eş zamanlı uygulama geçerliliğinin desteklendiği belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında; sağlık çalışanlarının mahremiyete yönelik farkındalık düzeylerinin ve mahremiyeti korumaya ilişkin uygulama sıklıklarının iyi seviyede olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, çalışılan kurum, çalışma süresi, jinekolojik muayene deneyimi, doğum şekli, hasta hakları yönetmeliğini okuma, yapılan işten memnuniyet ve hasta mahremiyetine dikkat etme sıklığının mahremiyete yönelik farkındalık düzeyini etkilediği bulunmuştur. Cinsiyet, meslek, çalışılan kurum, jinekolojik muayene ve doğum deneyimi, doğum şekli, hasta hakları yönetmeliğini okuma, yapılan işten memnuniyet, hasta mahremiyetine dikkat etme sıklığının mahremiyeti korumaya ilişkin uygulama sıklığını etkilediği saptanmıştır. Sonuç: Araştırmada, farkındalık düzeyi ve uygulama sıklığı olmak üzere iki bölümlü, beşli likert özellikte, iki alt boyutlu (fiziksel-sosyal ve psikolojik-bilgi mahremiyeti), 30 maddeden oluşan Obstetri ve Jinekolojide Mahremiyeti Koruma Ölçeği geliştirilmiştir. Obstetri ve jinekoloji alanında görev yapan sağlık çalışanlarının mahremiyete yönelik farkındalık düzeylerini ve mahremiyeti korumaya ilişkin uygulama sıklıklarını belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Araştırmada sağlık çalışanlarının farkındalık düzeylerinin ve mahremiyeti korumaya yönelik uygulama sıklıklarının iyi seviyede olduğu ancak farkındalık düzeyi ile karşılaştırıldığında uygulama sıklıklarının daha düşük olduğu belirlenmiştir.