Mekân ve beden
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Bina Bilgisi Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Deniz KAŞIK
Danışman: Levent Şentürk
Özet:
İnsan, tarihsel olarak izini sürebildiğimiz en eski eserlerden günümüze kendisinin her yönü ile araştırma konusu olmuştur. Antik dönemden bu yana soyut ve somut yönleri ile açıklanmaya, varlığı ve yok oluşu kavranmaya çalışılmış; sadece tarihin ve bilimin değil, dinin de en önemli nesnesi olmuştur. İnsan bedeni; yaşayan, ölümü tadan, hastalanan, hareket eden beden, dünyanın tarih boyunca geçirdiği maceradan nasibini almış, bu macera ile dönüşmüş; kâh ömrü uzamış, kâh hapsedilmiş; kâh salgınlar ile yok olmaya yüz tutmuş, kâh piksellere indirgenmiştir. Beden, toplumsal ve evrensel dönüşümlerin izinin sürülebildiği bir öğe olmuştur. Aynı anda birçok ilişkinin biçimlendiği bir bütünlük olarak tanımlayabileceğimiz mekân da fiziksel, duyumsal, toplumsal, geometrik birçok veçhesiyle insan ile doğrudan etkileşimde olan; toplumun ve insanın maceralarından birebir etkilenen ve yeniden tanımlanan bir gerçekliktir. Bu çalışmada da toplumsal dönüşümlerden birebir etkilenen mekân ve beden; birbiri ile etkileşime geçen, farklı dönemlerde farklı biçimlerde birbiri ile ilişkilenen iki ayrı unsur olarak ele alınmış; beden-mekân etkileşimi, tarihsel üç kavşağın ayırdığı dört farklı bölümde anlatılmıştır. Bu yol ayrımlarının ilki dünya tarihinde kırılma noktası olarak kabul edilen Sanayi Devrimi, ikincisi iki dünya savaşı sonrasının modern, kapitalist sahnesi; üçüncüsü ise bilişim/iletişim alanındaki teknolojik gelişmeler ile tetiklenen dijital devrim sonrasının sahnesidir. Çalışmanın ilk bölümünde Sanayi Devrimi’ne kadar olan süreçte beden ve mekân etkileşiminin antropomorfik izleri sürülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde, makineleşme sürecinde bedenin mekanikleşmesi ve mekânda aygıtsallaşması irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde mekanik, kapalı bir sistem olarak tanımlanmış modern bedenin mekânda nasıl çözülebileceği ve organikleşebileceğine dair yaklaşımlar ele alınmış ve çalışmanın son bölümünde dijitalleşme ile bedenin bütünlükten parçaya, organik olandan veriye dönüşümü irdelenmiştir.