Eski Türkçede yön ifadeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL ÜNAL
Danışman: Ferruh Ağca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Köktürk, Uygur ve Karahanlı Türkçesinin ilk metinlerinin oluşturduğu Eski Türkçenin sınırlarını belirlediği bu çalışmada bu döneme ait yön bildiren ifadeler sözcüksel, biçimbirimsel ve biçim-sözdizimsel olarak incelenmiştir. Buradaki sözcüksel ifadeler bünyesinde sadece zarfları ve sontakıları barındırmaktadır. Zarflar incelenirken coğrafi ve coğrafi olmayan yönler olarak iki farklı başlık altında, sontakılar ise durum ekleriyle birlikte kullanımları ele alınmıştır. Eski Türkçe döneminde dört farklı lokal durum eki tespit edilmiş olup bu eklerin metinlerdeki kullanımları yeniden değerlendirilmiş ve ayrı ayrı örneklendirilerek gösterilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, yön bildiren sözcüklerin farklı dönemlerde aynı şekilde yazılmalarına rağmen farklı anlamlar taşıyabileceği ve Eski Türkçede lokal durum eklerinin kullanımı için kesinlikle bir senkretizmden bahsedilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca belirtilen işlevler göz önünde bulundurulduğunda yeni durum eklerinin kullanılması varılan sonuçlar arasındadır. Anahtar Kelimeler: yön ifadeleri, Eski Türkçe, lokal durum ekleri, sontakılar, mekân zarfları