Epicometis (Tropinota) hirta poda (Coleoptera: Scarabaeidae) bireylerinin cinsiyetlerinin veri madenciliği algoritması ile ayrılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEYZA NUR DOĞAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Coşkun Güçlü

Eş Danışman: Yasin Altay

Özet:

Epicometis (Tropinota) hirta (Poda) meyve ağaçları, çilek, gül, buğdaygil gibi bitkilerin çiçeklerinde beslenir, erkek ve dişi organları yerler. Bazen körpe sürgün, yaprak, hatta meyveyle beslendikleri de olmaktadır. Uçma kapasiteleri yüksek olduğu için değişik bitkilere geçer ve zararlarını devam ettirirler. Bunun sonucu olarak zarar görmüş çiçekler meyve bağlayamazlar. Tarımsal açıdan önemli zararlı konumundadırlar. Bu çalışma, ağaç temelli veri madenciliği algoritmaları kullanılarak bazı taksonomik karakterler üzerinden T. hirta’nın böcek türlerinin cinsiyetlerinin belirlenmesi için yeni bir morfometrik karakterizasyon geliştirmeyi amaçlamıştır. Çalışmada, 516 dişi ve 504 erkek böcek türlerine ait bazı morfometrik özellikleri bağımsız değişkenler olarak kullanılmıştır. Veri madenciliği algoritmalarının bağımlı değişkeni ise böceklerin türlerinin cinsiyetleri (erkek ve dişi) ikili yanıt değişkeni olarak tanımlanmıştır. Chi-Square Automatic Interaction Detector (CHAID), Exhaustive CHAID, Classification and Regression Tree (CART) ve Quick Unbiased, Efficient Statistical Tree (QUEST) algoritmalarının cinsiyet ayrımındaki test set başarısı sırasıyla %96,20, %92,20, %%94,20 ve %93,20 iken, ROC eğrisi altında kalan alan ise sırasıyla 0,913, 0,922, 0,925 ve 0,931, Matthews korelasyon (Phi) katsayıları 0,829, 0,844, 0,850 ve 0,864 ve Cohen’s Kappa katsayıları (κ) 0,823, 0,843, 0,849 ve 0,863 olduğu tespit edilmiştir. CHAID, Exhaustive CHAID, CART ve QUEST algoritmalarındaki ağaç yapısındaki ilk dallanma Filagellum Uzunluğu (FU) olup, kesim noktaları sırasıyla 0,830- 0,950 mm, 0,830-0,910 mm, 0,875-0,915 mm ve 0,895-0,944 mm arasındaki olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, T. hirta böcek türleri cinsiyetlerinin morfometrik ayrımlarının ele alınan tüm algoritmalar tarafından başarı ile yapılabileceği kanıtlanmıştır. Bu çalışma, T. hirta böcek türleri cinsiyetlerinin taksonomik karakterlere dayalı uygun istatistiksel algoritmalarla ayırt edilebileceğini ve cinsiyetlerin tespit etmek için taksonomi çalışmaları ile entegre edilebileceğini göstermiştir