Tesis yerleşim problemleri için takım zekası tabanlı bir rassal eniyileme algoritması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEHİME UTKAN
Danışman: MUZAFFER KAPANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:TESİS YERLEŞİM PROBLEMLERİ İÇİN TAKIM ZEKASI TABANLI BİRRASSAL ENİYİLEME ALGORİTMASIFehime UTKANTesis yerleşim problemleri için ürün çeşitliliği ve taleplerindeki değişikliklerkarşısında, yerleşimin yeniden değerlendirilmesini sağlayacak araçların geliştirilmesi,esnek ve modüler üretim teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte önem kazanmıştır.Kareli atama problemleri (KAP), tesis yerleşimi problemlerinin ifadeedilmesinde uzun yıllardır kullanılmaktadır. Ancak bu yaklaşımla; 15 ve daha fazlabölümlü problemler için en iyi çözümü garanti etmek zor olduğu gibi, bir çok gerçekuygulamanın gereksinimleri de karşılanamamaktadır.Takım zekası tabanlı rassal eniyileme (TZRE) algoritması, yakın bir zamandanitibaren; özellikle sürekli problemlerin dahil olduğu bazı problem alanları için rassal vearama tabanlı eniyileme tekniği olarak kullanılmaya başlanmasına rağmen literatürde,kesikli problemlerle ilgili yeterli sayıda kapsamlı çalışma mevcut değildir.Bu çalışmada, kalitesi yüksek (en iyi ya da en iyiye yakın) çözümler bulmakamacıyla takım zekası tabanlı rassal bir algoritma geliştirilerek (i) bilinen KAP-tabanlıblok yerleşim problemlerine benzeyen ya da benzemeyen birtakım kısıtları olanbölümlerin atamasının yapılmasına olanak veren tesis yerleşimine (ii) rassal aramayaklaşımları alanına katkıda bulunacak yeni bir yaklaşım önerilmektedir.Önerilen takım zekası tabanlı üç rassal eniyileme algoritması, 80'in üzerindeprobleme uygulanmıştır. Ayrıca, belli bölümlerin belli yerleşim alanlarına istenmeyenatamaların yapılmaması ve bölüm boyutlarından kaynaklanan birtakım kısıtlarıngözönüne alınması için QAPLIB problemleri bölüm-bazlı kısıtları temsil edecek şekildegeliştirilmiştir.Bu çalışma, TZRE'nin, KAP olarak modellenen tesis yerleşim problemlerininçözümünde kullanılabilir bir yöntem olabileceğini göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Tesis Yerleşim Problemleri, Kareli Atama Problemleri, TakımZekası