Eski Uygur Türkçesinde Öz(Core)-Dış(Peripheral) Katmanlı Birleşik Yapılarda Zamansallık

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLSER ERSOY

Danışman: Ferruh Ağca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eski Uygur Türkçesi metinleri birleşik yapılı tümcelerin kullanımı açısından oldukça zengin bir malzemeye sahip olduğundan birleşik katmanlı tümcelerde görülen göreceli zaman anlamının incelenmesinde zengin bir veri tabanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda eldeki çalışma Eski Uygur Türkçesi metinlerinde yer alan birleşik yapılı tümcelerin içerdiği göreceli zaman anlamını kapsamaktadır. Bu süreçte zaman anlamı içeren birleşik yapılı tümceler üzerinde hem sentaktik hem de semantik bir değerlendirilme yapılacaktır. Geleneksel dil bilimi çalışmalarında birleşik yapılı tümcelerle alakalı farklı görüşlerin ileri sürüldüğü görülmektedir. Bu durum konu ile ilgili kavram karışıklığının oluşmasına da neden olmaktadır. Bu sebeple Eski Uygur Türkçesi metinlerinde zaman içerikli birleşik yapılı tümcelerin sentaktik açıdan değerlendirilmesinde, verilerinin evrensel bir niteliğe sahip olduğu düşünülen Birleşme ve Tür kuramı ölçüt alınacaktır. Zaman anlamı içeren partisiplerin, gerundiumların, durum morfemleri ve/veya edatlarla birlikte oluşan kimi analitik formların yer aldığı tümceler ile bağlaçlı ve bağlaçsız sıralanan birleşik yapılı tümceler Birleşme ve Tür kuramına göre tasnif edilmeye çalışılacaktır. Ayrıca Türkiye Türkçesinde birleşik yapılı tümcelerin bilgi yapısı ile ilgili yapılan tipoloji çalışmalarının geçerliliği bu tümceler üzerinde sınanacaktır. Zaman anlamı içerdiği düşünülen birleşik yapılı tümcelerin semantik değerinin doğru bir şekilde yorumlanmasında fiillerin kılınış değerinin, tümcede geçen zaman içerikli leksik işaretleyicilerin ve kontekstin önemi vurgulanacaktır. Bu bağlamda eldeki veriler doğrultusunda belirli morfemlerin ya da analitik formların belirli zaman anlamları ile yorumlanmasının ne denli doğru olduğu sorgulanacaktır