Türkçede kesinlik

SEMA ÇOLAK

Türkçede kesinlik

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMA ÇOLAK

Danışman: Erdoğan Boz

Özet:

İnsanlar, yüzyıllardır kesinlik arayışı içerisinde olmuş ve bu arayış, başta felsefe olmak üzere hukuk, matematik, mantık ve dilbilim gibi birçok bilim alanının araştırma konusu hâline gelmiştir. Günlük yaşamın içinde de oldukça etkili olan kesinlik, iletişimde doğru anlaşılmayı sağlayarak ve karar verme süreçlerini kolaylaştırarak güçlü bir güven duygusu sağlamaktadır. İnsan doğasında bulunan merak, keşfetme arzusu, yaşamı anlamlandırma ve belirsizlikleri giderme çabası yüzyıllardır süregelerek bilgi edinme sürecinin temelini oluşturmuş, bu sebeple kesinlik ile bilgi doğrudan ilişkilendirilmiştir. Bilgi düzeyindeki derecelerden biri olan kesinlik; şüphe duyulmayan, emin olunan ve hiçbir tereddüdü içinde barındırmayan bilgiyi göstermektedir. Konuşur ifadesini daha açık ve seçik bir şekilde aktarmak için kesinlik işaretleyicilerini kullanmaktadır. Bu işaretleyiciler, iletişim anında konuşur ve dinleyici arasındaki bilgi alışverişinde yanlış anlaşılmaların önüne geçerek dilin gücünü ve etkisini artırmakta, istenen mesajı karşı tarafa doğru ve kesin bir şekilde iletilmesine yardımcı olmaktadır. Bu tez çalışmasında, öncelikle kesinlik kavramı geniş bir bakış açısıyla ele alınarak teorik alt yapı oluşturulmuş, ardından Türkiye Türkçesinde kullanılan kesinlik işaretleyicileri “Salkım Hanım’ın Taneleri” adlı film senaryosu üzerinde tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan taramanın sonucunda kesinlik anlam alanını işaretleyen biçimbirimsel, biçim-sözdizimsel, sözlüksel-sözdizimsel (Adlar/Eylemler (Yüklem), Belirteçler, Ünlemler) olmak üzere birçok işaretleyici bulunmuş, diyalog içerisinde nasıl ve ne şekilde kullanıldığı gösterilmeye çalışılmıştır.