Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NUR KILIÇ
Danışman: Tuba Onat Çakıroğlu
Özet:
Türk Dili ve Edebiyatı kaynakları arasında yer alan cönkler, yazıldığı dönemin dilini
ve edebî anlayışını, duygu ve düşüncelerini, gelenek ve göreneklerini yansıtan,
geçmişten günümüze ışık tutan edebî eserlerdir. Bu eserlerin gün ışığına çıkarılarak
bugün bilinmeyen şair veya şiirlerin tespit edilmesi edebiyat ve kültür tarihimiz için
önemlidir. Çalışmamızı kapsayan eser ise Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi,
Yazmalar Bölümü Y/460 numarada kayıtlı “Cönk” tür. Eserde yazılı tarihe göre
cöngün, H.15 Ramazan 1225 / M.14 Ekim 1810’da derlendiği ve mürettibin “Eyüp
Rehî” olduğu anlaşılmaktadır. Tamamı klasik Türk edebiyatına ait manzum ve
mensur örneklerden oluşan cönkte 81 şaire ait 398 şiir mevcuttur. Ancak mahlası
olmayan, şairini tespit edemediğimiz nesir ve nazımlar ile birlikte cönkteki toplam
edebî ürünlerin sayısı 432’dir.
Çalışmamız, eserin inceleme ve metni olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır.
Giriş bölümünde cönkler hakkında bilgi verilerek cönklerin mahiyeti, cönk-mecmua
ilişkisi, Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP) üzerinde durulmuştur.
İncelememizi oluşturan birinci bölümde cöngün nüsha tavsifi, tertip hususiyetleri, dil
ve imla özellikleri örneklerle açıklanmış; cönkte tespit edilen şairlerin biyografilerine
yer verilmiştir. Şairler ve şiirleri, nazım şekilleri, aruz kalıpları sayısal verilerle
desteklenerek belirtilmiştir. Cönkte var olan ancak kaynaklarda bulunmayan şiirler
tabloda ayrıca sunulmuştur. İkinci bölümde cöngün MESTAP’a göre tasnifi ve çeviri
yazılı metni yer almaktadır. Cönkte dikkat çeken ilginç görsel şiirler ise ekte
mevcuttur.