Bulanık mantık yöntemi kullanılarak yeraltı mekanize kömür ocaklarındaki risklerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ KIVANÇ ÇUKURLUÖZ
Danışman: MELİH İPHAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mekanize üretim yönteminin uygulandığı yeraltı kömür madenlerinde karşılaşılabilecek risklerin belirlenmesi ve belirlenen risklere karşı alınması gereken tedbirlerin uygulanması, emniyetli bir çalışma ortamının sağlanması açısından son derece önemlidir. Bu çalışmada, Türkiye'deki mekanize yeraltı kömür ocaklarında karşılaşılabilecek risklerin, tedbirlerin ve önceliklerinin belirlenmesi ile analiz ve değerlendirmelerin yapılması amaçlanmıştır. Ülkemizde faaliyette olan ve mekanize bir şekilde kömür üretimi yapılan 4 farklı ocaktaki mevcut koşulların yerinde gözlenmesi, uzman görüşleri, kişisel deneyimler, güncel mevzuat hükümleri ve işletmelerdeki ulaşılabilen iş kazası istatistiklerinin incelenmesi ile mekanize kömür ocaklarında karşılaşılabilecek potansiyel riskler belirlenmiştir. Riskler belirlenirken, yeraltı maden işletmelerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri konusunda ülkemizde bulunan yürürlükteki mevzuatların yanı sıra saha gözlemlerinden elde edilmiş olan mühendislik uygulamalarından da yararlanılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucu, tüm yeraltı mekanize kömür ocaklarında karşılaşılabilecek, genel hatlarıyla tehlike kaynakları ve bunlardan kaynaklanabilecek 91 adet risk tespit edilmiştir. Tespit edilen riskler, uygulamada yaygın olarak kullanılan 5x5 L-tipi risk matrisi ve Fine-Kinney yöntemleriyle analiz edilerek değerlendirilmiştir. Ayrıca, geleneksel risk değerlendirme yöntemlerinde karşılaşılan bazı belirsizlikleri giderilebilmek ve bulanık mantık kavramının avantajlarından yararlanabilmek amacıyla hem 5x5 L-tipi risk matrisi hem de Fine-Kinney yöntemlerini temel alan iki ayrı bulanık kural tabanlı risk modeli oluşturulmuştur. Kullanıcıların ya da uygulayıcıların dilsel ifadeleri kullanabilmesine imkan veren bulanık modellerin geleneksel yöntemlere göre daha gerçekçi analiz ve yaklaşımlar sağladığı sonucuna varılmıştır. Yapılan analiz ve değerlendirmede, yeraltı mekanize kömür ocaklarında karşılaşılabilecek birçok riskli durumun Tolerans Gösterilemez Risk, Esaslı Risk veya Önemli Risk kapsamına girdiği belirlenmiştir.