Uygur harfli Oğuz Kağan destanındaki mecaz ve deyimlerin Kırgız Türkçesindeki durumu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURAIYM SATYLKANOVA

Danışman: Ferruh Ağca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Oğuz Kağan Destanı en eski Türk boylarının ortak zenginliğidir. Destanın en eski versiyonu XIII-XIV. yüzyılda şimdiki Moğolistan'ın çerçevesinde yaşayan Türk boylarının birinden yazılmış olabilir fikri de günümüze kadar sürdürülmektedir. Böyle bir fikirlerin sürdürülmesi de günümüze kadar hala bazı problemlerin var olmasından haber vermektedir. Aldığımız konu üzerinde çalışmış olan Türkolog ve oryantalist Paul Pelliot, Oğuz Kağan metnin birçok meselelerinin Kırgız Türkçesi üzerinden çözümlenebileceğini söylemiştir. Bu görüşü daha sonra A.M. Şerbak, K.Ömüraliyev, G. Cumakunova gibi Kırgızcaya hâkim araştırmacılar tarafından teyit edilmiştir. Böyle bir sonuca varmak için birçok önemli olan hususlar dikkate alınmıştır: 1. Tarihi kaynaklarda Kırgızların Uygurlar ile aynı yazıyı kullandıkları; 2. Türk Dilli halklar arasından Kıgızların en eski ve çok varyantlı epik geleneğe sahip olması. Kıgızlarda günümüze kadar güncel olan Manas destanı ile Oğuz Kağan destanı arasındaki benzerliklerin olması; 3. Kırgızlar'ın gelenek ve göreneklerinde günümüze kadar var olan Tanrıcılığın (Göktanrıcılık) var olması. Çünkü Oğuz Kağan Destanında Göktanrıcılık unsuru bilinmektedir. Çalışmanın amacı Oğuz Kağan Destanındaki mecaz ve deyimleri tespit etmek ve dilsel açıdan genel değerlendirme yapmak ve yapısal, anlamsal farklılılıktardan doğan bazı sorunlara Kırgız Türkçesi ışığında açıklık getirmeye çalışmaktır. Kültürün tarihi gelişmesine bakarsak: düşünce sistemi, dil, hak ve anlayışı, ahlak, bireylerin kendi davranışları ve toplum içindeki bağının güçlendirilmesidir. Bu bağlamda her toplumun kendine göre özgü kültürü ve dili vardır ve aynı anda dil ise toplumun temsilcisidir.