Halkevleri ve İzmir Halkevi'nin faaliyetleri: 1932-1951
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SULTAN CİVCİ
Danışman: OSMAN KÖKSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Atatürk gerek Ulusal Kurtuluş Savaşı'nda, gerekse Cumhuriyet yönetimi ile çağdaşlaşma yolunda devrimlerini gerçekleştirirken bağımsız, laik, çağdaş bir devlet oluşturmayı hedeflemiş ve siyasi iktidarın dayanağı olarak gördüğü halktan hiçbir zaman kopmamıştır. Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak, güçlenmek ve uluslararası ilişkilerde söz sahibi olmak için değişim ve eğitim konusunda ısrarlı bir tutum sergilemiştir. 1923 yılında yeni Türk devletinin kurulmasından hemen sonra da devrimler birbirini izlemiştir; fakat bunların topluma aynı hızda ve düzeyde ulaşmadığı görülmüştür. Bu nedenle devlet ile halk arasındaki kopukluğu gidermek amacıyla, Türkiye'de 1931 yılında dönemin iç ve dış gelişmeleri göz önüne alınarak CHP'nin 3. Büyük Kongresi'nde tek parti yönetiminin pekiştirilmesi yolunda adımlar atılmıştır. Bu dönemde CHP dışındaki örgütlerin etkinliği sona erdirilmiş; Türk Ocakları gibi örgütler kapatılarak mal varlıkları CHP'ye devredilmiştir. Türk Ocaklarının yerini, yeni toplumsal koşullara uygun; ideolojisi partiyle/Kemalizm'le tamamıyla örtüşen denetimi ve kontrolü sorunsuz bir kuruluş olan Halkevleri almıştır. Halkevleri 19 Şubat 1932'de 14 ilde resmen açılmıştır. Açılan ilk Halkevleri arasında İzmir Halkevi de bulunmaktadır. İzmir Halkevi açıldığı günden itibaren dokuz şubesi ile CHP'nin parti programındaki ilkeler doğrultusunda faaliyet göstermiş; Cumhuriyetin getirmiş olduğu yeni düşünce ve yaşayış tarzı doğrultusunda ve yeni yurttaş tipinin yaratılmasında önemli bir görev üstlenerek, kısa sürede etkin faaliyetleriyle kentin sosyo-kültürel tarihi için büyük katkı sağlamıştır. Halkevleri, 1930'lara kadar süren devrimlerin birer uygulama merkezi olmuş, Cumhuriyet ideolojisini ve çağdaş yaşam tarzını benimsetmeye çalışmış, Türk Devrimi?nin toplumsal tabana yayılmasına ve halkın bilinçlenmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Ancak Halkevlerinin ilk yıllardaki çalışma hızı 1940'lı yıllarda giderek azalmıştır. II. Dünya Savaşı'nın getirdiği ekonomik sıkıntılar ve 1946 yılında çok partili hayata geçilmesi ile Halkevlerinin durumu CHP ve Demokrat Parti arasında tartışma konusu olmuş ve Halkevleri 1951 yılında da Demokrat Parti iktidarınca kapatılmıştır. Anahtar kelimeler: Halkevleri, İzmir Halkevi, Kültür kurumu.