Sulu ve Kuru Koşullarında Yetiştirilen Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşitlerinde Morfolojik Ve Fizyolojik Özelliklerin Belirlenmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET ÖZ

Danışman: Murat Olgun

Özet:

Bu çalışma 2018/2019 ve 2019/2020 üretim sezonlarında Ankara ili Akyurt (rakım 960 m) ilçesinde 2 yıl süreyle, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak sulu ve kuru koşullarda kurulmuştur. Çalışmada yurtiçi ve yurtdışından temin edilen Selimiye, Kransuia Odeska, Bayraktar, Rumeli, Havva Bacı, Alka, Altay 2000, Renata, Dropia, Duru 17, Sönmez, Flamura 85, Kralijca, Nomade, Albachiara, Pehlivan, Gelibolu, Syriena, Odeska, Miranda ve Beoma 1 çeşitlerinin sulu ve kıraç koşullardaki verim, verim unsurları ve bazı kalite unsurları yönünden performansları belirlenerek üstün performanslı çeşitler belirlenmiştir. Path ve Ana Bileşenler Analizleri ile tane verimi üzerine etkin olan verim unsurların, performansı yüksek stabil çeşitler ortaya konmuştur. Çalışmamızda sulu ve kıraç Selimiye, Bayraktar, Syriena Odeskave Altay çeşitleri tane verimi dâhil incelenen bütün unsurlarda yüksek performanslı ve kaliteli çeşitler olarak ortaya konmuştur. Çeşitlerin sulu koşullardaki performansı kıraç koşullara göre önemli ölçüde yüksek olmuştur. Ana bileşenler ve biplot analizleri sonucunda başakta tane sayısı, başaklanma gün sayısı, bitki boyu, metrekarede başak sayısı, başakta tane ağırlığı, SPAD, klorofil a ve klorofil b’nin tane verimiyle ilgili yakın ilişkili olduğu ortaya konmuştur. Çeşitler açısından Rumeli, Hava Bacı, Krasunia Odeska ve Altay 2000 tavsiye edilir çeşitler olarak belirlenmiştir. Gerek sulu ve gerekse kuru koşullarda yüksek verimli, kaliteli, stres koşullarına (biyotik ve abiyotik stresler) dayanıklı ve bu özellikler yönünden stabil çeşitlerin buğday üretiminde kullanılması verimin artırılmasında önemli rol oynayacaktır.