Acil servise başvuran hasta yakınlarının temel yaşam desteği farkındalığı ve sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZUHAL YALDIR
Danışman: ÖZLEM ÖRSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, acil servise başvuran hasta yakınlarının temel yaşam desteği farkındalığı ve sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Çalışma, Ocak- Şubat 2018 tarih aralığında Eskişehir ili yetişkin acil servise başvuru yapan çalışmaya gönüllü katılan 555 hasta yakını üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler; hasta yakınlarının demografik özellikleri, acil servise başvuru özellikleri ve temel yaşam desteği ile ilgili bilgilerini ölçmeye yönelik bilgi toplama formu ve Yetişkinlerde fonksiyonel sağlık okuryazarlığı kısa testi / S-TOFHLA ile toplanmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizlerinde, Ki-kare, Mann-Whitney U, Krusskal Wallis analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışma grubunu oluşturanların %57.7'si erkek, %42.3'ü kadın olup, yaş ortalaması 35,96±11,85 yıldır. Hasta yakınlarının %57.7'si TYD bilmediği saptandı. Kadınların, 46 yaş ve üzerinde olanların, ortaokuldan daha az öğrenime sahip olanların, evli olanların, diğer ulaşım şekli ile acil servise ulaşanların, temel yaşam desteği eğitimi almamış olanların, kalp masajı yapmayı bilmediğini ifade edenlerin, kalp masajı ve suni solunum oranını bilmeyenlerin, kalp hızını bilmeyenlerin, TYD uygulaması yetkisi olmayanların, daha önce herhangi bir şekilde ani ölüm olayına tanık olmayanların, çekinmeden suni solunum/ kalp masajı yaparım diyenlerin TYD bilmeme oranının yüksek olması istatistiksel olarak anlamlıdır (her biri için; p<0,01). Katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanı ortalama 9.74±3.31 olup, TYD bilenlerin puanı 8.0, bilmeyenlerin 10.00 idi. Sağlık okuryazarlığı puanı TYD bilmeyenlerin, TYD eğitimi almayanların, bilinç kontrolü yapmayı bilmeyenlerin, solunum kontrolü yapmayı bilmeyenlerin, dolaşım kontrolü yapmayı bilmeyenlerin, kalp masajı yapmayı bilmeyenlerin daha yüksekti. Sağlık okuryazarlığı puanı, sağlık personelinin, daha önce ani ölüm olayına tanık olanların, suni solunum ve kalp masajını çekinmeden yapanların ve poliklinik hizmetlerine ulaşamayanların düşüktü. Acil servise motor, bisiklet vb. diğer ulaşım şekillerini kullanan katılımcıların, daha önce acil başvurusu olup verilen tedaviyi anlayamayan (tedavi uyumsuzluğu bulunan) katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanları anlamlı olarak daha yüksektir. Sonuç: Çalışma grubunun yarısı TYD bilmiyor. Sağlık okuryazarlığı TYD bilenlerin, TYD eğitimi alanların, bilinç kontrolü yapmayı bilenlerin, solunum kontrolü yapmayı bilenlerin, dolaşım kontrolü yapmayı bilenlerin, kalp masajı yapmayı bilenlerin, sağlık personelinin, daha önce ani ölüm olayına tanık olanların, suni solunum ve kalp masajını çekinmeden yapanların ve poliklinik hizmetlerine ulaşamayanların düşüktür. Anahtar Kelimeler: Temel yaşam desteği, sağlık okuryazarlığı, acil servis, hasta yakını