Kışlık kolzanın büyüme ve bazı fizyolojik özellikleri üzerine ımazamox ve clopyralid'in etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF YAMAN
Danışman: MEHMET DEMİR KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, imidazolinone grubu herbisite dayanıklı (IMI-R) ve hassas (IMI-S) kışlık kolza çeşitlerine uygulanan imazamox ve clopyralid etken maddeli herbisitlerin çimlenme ve büyüme üzerine etkileri morfolojik ve fizyolojik parametreler yardımıyla incelenmiştir. Çalışmada materyal olarak, KWS Cyrill CL ve Riccardo KWS çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmanın çimlenme denemesinde imazamox dozları 0,25, 0,50, 1,00 ve 2,00 mM ve clopyralid dozları 0,21, 0,43, 0,85 ve 1,72 mM olacak şekilde ayarlanmıştır. Saksı denemesinde kullanılan herbisit dozları önerilen (imazamox için 5 g e.m./da ve clopyralid için 10 g e.m./da) ve fitotoksisite dozu (imazamox için 10 g e.m./da ve clopyralid için 20 g e.m./da) olarak üç dönemde (kotiledon, iki yaprak ve dört yaprak) uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, imazamox ve clopyralid konsantrasyonlarının çimlenme yüzdesi üzerine etkileri sınırlı bulunmuştur. Bununla birlikte, artan imazamox ve clopyralid konsantrasyonları sürgün uzunluğu, kök uzunluğu ve fide yaş ağırlığını azaltmıştır. IMI-R çeşidinde büyüme parametreleri 0,50 mM imazamox'a kadar önemli bir azalma göstermemiştir. Herbisite dayanıklı bitkilerin belirlenmesinde kök uzunluğunun ve 0,50 mM ile 1,00 mM imazamox dozlarının kullanılabileceği belirlenmiştir. Saksı denemesinde, imazamox uygulamasıyla IMI-S çeşidinde bitkilerin tamamı ölmüştür. Imazamox uygulaması bitki yaş ağırlığını ortalama 9,47 g'dan 8,62 g'a azaltmıştır. Önerilen dozda herbisit uygulamaları özellikle kotiledon ve 2 yapraklı dönemde yaprak alanının azalmasına neden olmuştur. Clopyralid uygulamasıyla elektrolit sızıntısı IMI-R çeşidinde %14,2'den fitotoksisite dozunda %16,4'e ve IMI-S çeşidinde ise %14,6'den %16,2'ye yükselmiştir. IMI-R kolza çeşidine özellikle 2 yapraklı dönemde imazamox uygulamasıyla anormal stomalar gözlenmiştir. Sonuçlar, herbisitlerin doz aşımında kolza bitkilerinin büyüme geriliğine neden olduğu ve imazamox'un bitkinin genetik yapısının değiştirebileceğine dair bulgulara ulaşıldığını göstermiştir.