Konya-Ereğli Bekdik Türkmen ağzı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE BİRSEL PAYDAŞ
Danışman: Arya Dilek Erenoğlu Ataizi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ağız çalışmaları, dilbilim ile kültürü tespit açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmalar, dil ve geleneğe ait ortaya çıkmamış hazineye ulaşmayı sağlar. Bununla birlikte ses bilgisi, biçim bilgisi söz dizimi bakımından dilin dil bilgisi özelliklerinin ağızlarda aldığı şekli günışığına çıkarır. Bekdik Türkmenlerinin ağız özelliklerini inceleyen kapsamlı bir çalışmanın olmayışı bu araştırmayı doğurmuştur. Bekdikler bir Oğuz topluluğudur. Konargöçer yaşama sahip olan Bekdik Türkmenleri 18. yüzyılda Kahramanmaraş'tan getirilerek Konya-Ereğli'ye yerleştirilmişlerdir. Göç edip geldikleri coğrafyanın kültür ve dil özelliklerini korumuşlardır. Böylece Bekdik Türkmenlerine ev sahipliği yapan Konya-Ereğli ve çevresi zengin bir Oğuz dil ve kültür özelliğine sahip olmuştur. Ereğli, 150.978 nüfusuyla Konya'nın en büyük ilçesidir. İlçede yaşayan nüfus; Bekdik, Kakçı, Çayhan, Yörük gibi çeşitli isimlerle bilinen topluluklardan meydana gelmektedir. Bekdikler, bugün herbiri mahalle olan Acıkuyu, Göndelen, Aşıklar, Bulgurluk, Çiller, Kamışlıkuyu, Kargacı, Kuskuncuk, Pınarözü (Tatırlı), Halaçlı (Selvili), Tatlıkuyu, Türkmen, Yeniköy, Yukarıgöndelen, Zengen'in de dahil olduğu köylerde yaşamaktadırlar. Bu çalışmada Konya Ereğli ve çevresinde yerleşik bulunan Bekdik Türkmen ağız özellikleri ses bilgisi bakımından incelenmiştir. Çalışma sırasında yapılan saha araştırmalarından elde edilen verilerden yola çıkılarak ses ve şekil bilgisi özellikleri, ölçünlü Türkiye Türkçesinden ayrılan yönleri ile incelenmiştir. Ses bilgisi bölümünde sesler ve ses değişiklikleri incelenmiştir. Şekil bilgisi bölümünde ise çekim ekleri ve yapım ekleri ele alınmıştır. Sözlük kısmında ise Bekdik Türkmen ağzına özgü kelimelerin ölçünlü Türkiye Türkçesindeki karşılıkları verilmiştir.