Köstendilli Süleyman Şeyhî'nin Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l İlâhiyyeti's-Sermediyye isimli eseri (Metin-inceleme)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ (DR), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KEVSER AY

Danışman: SEVİM ARSLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi, 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında Bulgaristan'ın Köstendil şehrinde yaşamış önemli bir âlim, şair, edebiyatçı, mutasavvıf ve müelliftir. O, kaleme aldığı otuza yakın eser ile hayata, olaylara ve tasavvufa bakış açısını ortaya koymuş üretken bir şahsiyettir. Onun eserlerinden birisi de "Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye"dir. Osmanlı'nın sıkıntılı dönemlerinde yaşamış olan Köstendilli Süleyman Şeyhî, döneminde yaşanan mesele ve sıkıntılara yabancı kalmamıştır. Eserlerinden de anlaşıldığı üzere o, döneminde şahit olduğu aksaklıklara eleştiri, kendisine danışan ve soru yöneltenlere ise çözüm önerileri sunmuştur. Köstendilli, Nakşıbendi şeyhi olan Şâmizâde Mustafa Efendi'ye intisap ettikten sonra kısa sürede seyr ü sülûkunu tamamlamış ve mürşidi hayattayken irşad görevi ile görevlendirilmiştir. O, İbnü'l-Arabî'nin fikir ve düşüncelerini benimsemiş olarak eserlerini vahdet-i vücûd anlayışı ile kaleme almıştır. Bir giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Köstendilli'nin yaşadığı devrin siyâsî, toplumsal, ilmî ve tasavvufî durumu ele alındıktan sonra onun hayatı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Köstendilli'nin "Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye" isimli eserinde geçen kavramlar ele alınarak incelenmiştir. Son bölümde ise Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan "Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye"nin transkripsiyonu/çevriyazısı yapılmıştır. Bu çalışmada, Köstendilli Süleyman Şeyhî'nin düşünce dünyası ve tasavvuf anlayışı incelenerek ortaya koyulmuştur. Anahtar Kelimeler: Köstendilli Süleyman Şeyhî Efendi, Vahdet-i vücûd, Kitâb-ı Tâlia fî Esrâri'l-İlâhiyyeti's-Sermediyye, Tasavvuf.