G.L.İ. ve E.L.İ. marn kaya malzemelerinin üç eksenli basınç dayanımına bağlı özelliklerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SUNAY BEYHAN

Danışman: Ercan Emir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, kaya malzemesi dayanım özelliklerini belirlemeye yönelik olarak, E.L.İ. Soma ve G.L.İ. Tunçbilek bölgesine ait, ana kütleyi temsil edecek şekilde seçilmiş ve doğal ortam şartlarına göre koşullandırılmış deney örnekleri üzerinde üç eksenli basınç deneyi yapılmış ve RocLab paket programı ile kaya malzemesi yenilme ölçütü parametreleri belirlenmiştir. Buna göre, yeraltı madencilik tasarımları için Tunçbilek bölgesine yönelik olarak mi malzeme sabiti 5.36+1, tek eksenli basınç dayanımı (?ci) 28.7 MPa, içsel sürtünme açısı ( ? ) 35.7°, ve kohezyon (c) 6.85 MPa, Soma bölgesi için ise mi malzeme sabiti 10.8, tek eksenli basınç dayanımı 83.4 MPa, içsel sürtünme açısı 43.8° ve kohezyon da 16.3 MPa olarak önerilmiştir. Ayrıca, koşullandırma çalışmalarına göre Tunçbilek bölgesine ait örneklerin iklimlendirme dolabıyla en uygun yapay koşullandırma şartının 17.6°C ve %90 RH olduğu belirlenmiş, Soma bölgesi için örneklerin suya doygun olarak koşullandırma yapılmasının uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Deneysel çalışmalar sonucunda, hem bölgeler arasında hem de aynı kaya kütlesi içerisinde görülen dayanım farklılıklarının sebepleri mineralojik ve kimyasal özellikler gibi faktörler de göz önüne alınarak analiz edilmiş, çalışma bölgeleri arasındaki dayanım farklılıklarının kalsiyum karbonat ve kil içeriklerinden kaynaklandığı belirlenmiştir. Ayrıca, nemlilik-üç eksenli basınç dayanımı ilişkisi incelenmiş ve nemin dayanım üzerinde olumsuz etki yaptığı belirlenmiştir. Bunun yanında, örneklerin ıslanma-kuruma süreçlerinde meydana gelen değişim ile dayanım özellikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla, suda dağılmaya karşı duraylılık deneyleri yapılmış ve suda dağılabilirliği yüksek olan örneklerin dayanımlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, Tunçbilek bölgesi marn kaya malzemesi yenilme ölçütü parametrelerine göre, nemliliğin dayanım üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla sayısal modelleme analizleri yapılmış, kohezyon ve içsel sürtünme açısının galeri çevresindeki gerilme dağılımları ve yerdeğiştirmeleri üzerindeki ortak etkisi belirlenmiştir.