Topiramatın öngörülemeyen hafif kronik strese maruz kalan sıçanlarda öğrenme ve hafıza üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIBBİ FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞULE AYDIN
Danışman: Fatma Sultan Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Biz çalışmamızda bir antiepileptik ilaç olan topiramatın (TOP) kronik öngörülemeyen hafif strese (CUMS) maruz kalan sıçanlarda bilişsel fonksiyonlar üzerine olan doz-bağımlı etkilerini araştırmayı amaçladık. Kapsam: Yaşam boyu sürekli maruz kalınan çevresel ve psikolojik birçok stres faktörü depresif bozukluklara neden olmakta ve bu stres faktörleri vücudumuzda pek çok nörobiyolojik ve nörodejeneratif değişikliklere yol açmaktadır. TOP epilepsi tedavisinde kullanılmasının yanında psikiyatrik hastalıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Fakat literatürde TOP' un bilişsel fonksiyonları bozduğuna dair çelişkili bulgular bulunmaktadır. Biz de çalışmamızda TOP' un öğrenme-hafıza üzerine olan etkilerini davranış, nörobiyolojik ve morfolojik olarak geniş perspektifte araştırmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmamızda Wistar-erkek (300-400g) sıçanlar kullanıldı. Sıçanlar; Kontrol, Kontrol+TOP1 mg/kg, CUMS, CUMS+TOP (0,1, 1, 10, 100 mg/kg) grupları olmak üzere 7 gruba ayrıldı. CUMS protokolümüzde 9 farklı hafif-stresör olup 45 gün boyunca rastgele uygulandı. CUMS protokolünden sonra 21 gün boyunca TOP gavaj yolu ile uygulandı. İlaç uygulamalarının ardından; sükroz tercih, lokomotor aktivite (LA), rotarod (RT), zorlu yüzdürme (ZYT), yükseltilmiş artı labirent (YLT) ve Morris su tankı (MST) testleri gerçekleştirildi. Davranış testlerinin ardından; kan serumlarında kortikosteron, sağ hipokampus dokusunda BDNF, glutamat ve ACh seviyeleri ELISA yöntemi ile değerlendirildi. Sol beyin hemisferinde hipokampal (Cornu Ammonis-CA1/CA3, girus dentatus-GD) bölgelerin hacimleri hesaplandı. Ayrıca CUMS ve TOP' un vücut, beyin ve adrenal ağırlıkları ve mide üzerine etkileri araştırıldı. İstatistiksel analizler tek ve çift yönlü varyans analizi ile değerlendirildi. Bulgular: CUMS' da kontrole göre sükroz tüketimi azalmıştır (<%65). LA'da total hareket CUMS, CUMS+TOP0,1, CUMS+TOP1 gruplarında kontrole göre artmıştır. RT' de CUMS, CUMS+TOP10, CUMS+TOP100 gruplarında düşme gecikmeleri kontrole göre artmıştır. YLT' de gruplar arasında fark görülmemiştir. ZYT' de CUMS, CUMS+TOP0,1 gruplarında immobilize kalınan süre kontrole göre artmıştır. MST' de Kontrol+TOP1, CUMS, CUMS+TOP0.1, CUMS+TOP1 platform kadranında geçirilen süreyi kontrole göre artırmıştır. Kontrol+TOP1 platforma olan uzaklığı kontrole göre azaltırken CUMS+TOP100 artırmıştır. Öğrenme testlerinde ise CUMS+TOP100 grubu kontrole göre öğrenmeyi bozmuş Kontrol+TOP1 artırmıştır. Kortikosteron seviyesi CUMS+TOP100 grubunda kontrole göre azalmıştır. BDNF seviyesi CUMS grubunda kontrole göre artmıştır. ACh seviyeleri arasında gruplar arasında fark yoktur. Glutamat seviyeleri CUMS, CUMS+TOP10 gruplarında kontrole göre artmıştır. Vücut ağırlığı CUMS, CUMS+TOP0,1, CUMS+TOP1, CUMS+TOP100 gruplarında kontrol grubuna göre azalmıştır. CA1-CA3 ve GD hacmi CUMS grubunda kontrole göre artmıştır. Midede hiçbir grupta ülseratif-lezyon gözlenmemiştir. Sonuç: Bizim uygulamış olduğumuz CUMS öğrenme-hafızayı iyileştirirken bu bulgu hipokampus'te BDNF seviyelerini ve CA-GD hacmini artırarak desteklenmiştir. Öğrenme-hafıza testlerinde özellikle TOP 1 mg/kg dozu öğrenme-hafızayı iyileştirmiş, stresin eşlik ettiği durumlarda TOP 1 ve 0,1 mg/kg dozları ise hafızayı iyileştirmiştir. Stresin eşlik ettiği durumlarda TOP 100 mg/kg dozunun ise öğrenme-hafızayı bozduğu görülmüştür.