Kriyojenik (buzul) işlem uygulanmış mikro alaşımlı çeliklerin tribolojik ve mekanik özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESAD KAYA

Danışman: Mustafa Ulutan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, ticari tip iki mikro alaşımlı çelik olan 38MnVS6 ve 38MnVS6+Ti malzemelerine geleneksel ısıl işlem süreçlerine ek olarak kriyojenik işlem uygulanmıştır. Kriyojenik işlemler sığ (−160ºC) ve derin (−196ºC) tipte olmak üzere 8, 12 ve 24 saat bekletme sürelerinde gerçekleştirilmiştir. Her iki malzeme için de oluşturulan yedi farklı ısıl işlem grubu numunelerine çentik darbe testi yapılmıştır. Numunelerin içyapıları Optik mikroskop (OM), taramalı elektron mikroskobu (SEM), enerji dağılımlı X-ray spektroskopisi (EDS) yöntemleri ile incelenmiştir. Ayrıca kriyojenik işlem ve geleneksel ısıl işlem sonrası yapı X ışını kırınımı (XRD) yöntemleri ile belirlenmiştir. Isıl işlemler sonucu mikro yapı özellikleri değişen numunelerin sertlikleri Rockwell-C skalasında ölçülmüştür. Uygulanan ısıl işlemlerin tribolojik özelliklere olan etkisi küre-disk yöntemi kullanılarak sürtünme katsayıları ve özgül aşınma oranları ile belirlenmiştir. Aşınma testleri WC küreye karşı 100 metre mesafede gerçekleştirilmiştir. Aşınma davranışı SEM ve EDS teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Deneysel sonuçlar incelendiğinde, kriyojenik işlem uygulanan numunelerde darbe direnci düşerken, sertlik kısmen artmıştır. Kriyojenik işlem sonrası mikro alaşımlı çeliklerin mikroyapısında martenzit, beynit ve farklı bileşimlerde demir karbürler belirlenmiştir. Derin kriyojenik işlem uygulanan numuneler geleneksel yönteme göre daha yüksek aşınma direnci gösterirken sığ kriyojenik işlem uygulanmış numunelerde önemli bir fark elde edilmemiştir.