Gömülü yapıların yeraltı radarı (GPR) yöntemi ile araştırılması: Büyük Menderes grabeninde paleosismolojik ve arkeosismolojik uygulamalar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: CAHİT ÇAĞLAR YALÇINER

Danışman: Erhan Altunel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Batı Anadolu, tektonik açıdan dünyanın en aktif bölgelerinden biridir ve bölgede kenarları aktif normal faylar ile sınırlı horst ve grabenler ile temsil edilir. Bu çalışmanın konusu olan Büyük Menderes grabeni batıda Ege Denizi ile doğuda Denizli Havzası arasında uzanan en önemli aktif yapılardan biridir. Yapılan ayrıntılı haritalama çalışmaları, grabenin kuzey kenarını sınırlayan aktif fayların tarihsel dönemlerde meydana gelen depremlerde yüzey kırıkları oluşturduklarını ortaya koymuştur. Tarihsel depremlere ait yüzey kırıklarının özellikleri ayrıntılı arazi gözlemleri ile belirlenmiştir. Ancak arazide doğrudan gözlem yapmanın mümkün olmadığı yerlerde sığ jeofizik yöntemlerden biri olan Yeraltı Radarı (GPR) kullanılarak aktif fayların özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır.GPR yöntemi, yatay doğrultuda konumlanan bir anten aracılığıyla yüksek hızda yeraltına gönderilen elektromanyetik dalgaların ara yüzeylerden yansımasının yine yatay doğrultudaki alıcı tarafından kayıt edilmesi prensibi ile çalışmaktadır. Toplanan veriler bilgisayar programları yardımı ile çeşitli filitreler kullanılarak çevresel ve aletsel gürültülerden temizlendikten sonra yorumlanarak gömülü yapılar yüksek çözünürlükte ve hassasiyette belirlenebilmektedir.Çalışma kapsamında toplam altı lokasyonda (iki adet hendek, üç adet faylanmış arkeolojik kalıntı ve bir adet gömülü arkeolojik kalıntı alanında) GPR çalışmaları yapılmıştır. Hendek lokasyonlarında yapılan GPR çalışmalarında aktif fayın yeri, fay zonunun genişliği ve genç birimlerdeki yerdeğiştirme miktarları önceden belirlenmiş ve daha sonra hendekler açılmıştır. Ötelenmiş arkeolojik kalıntılarda fayların kesin yerleri ve deformasyon zonlarının genişliği GPR ile belirlenmiş ve GPR profillerinden elde edilen ötelenme miktarları yüzeydeki ölçümler ile karşılaştırılmıştır. Nysa antik kentine batıdan giren antik yolun yerinin belirlenebilmesi amacıyla yapılan GPR çalışmalarında varlığı bilinmeyen bir tapınak ortaya çıkarılmıştır.