Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinir Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FULYA BÜGE ERGEN
Danışman: Didem Turgut Coşan
Özet:
Başlık: Deneysel Subaraknoid Kanamada Bazı Nörolojik Fonksiyon ve Sinaptik
Bağlantılara Metforminin Etkisi
Amaç: Subaraknoid kanama (SAK) mortalite ve morbidite oranı yüksek olan bir
inme türüdür. Sağ kalan hastalarda motor ve hafıza-öğrenme fonksiyonlarında uzun
dönemde iyileşmeyen bozukluklar görülmektedir. Söz konusu fonksiyonların kontrolü
ve devamlılığını sağlayan frontal lob, serebellum, omurilik ve hipokampüs
bölgelerindeki sinaptik bağlantıların hasarlandığı düşünülmektedir. Son zamanlarda
nöroprotektif etkileri olabileceği bildirilen metforminin hasar alan sinaptik
bağlantılara ve bozulan fonksiyonlara olumlu etki edebileceği öngörülmektedir.
Yöntem: Sıçanlara SAK öncesi veya sonrasında bir hafta boyunca metformin
uygulanıp etkisi motor ve hafıza-öğrenme testleriyle gözlemlendi. Frontal lob,
serebellum, omurilik, hipokampüs dokularında ve serum örneklerinde qPCR yöntemi
ile nöronal hasar ve iyileşme ile ilişkili yolaklardaki AMPK, SIRT1, mTOR, Akt, p53,
PTEN, ROCK1, miR-132, miR-134 ve miR-138 moleküllerinin gen düzeyleri ve
plazma örneklerinde ELISA yöntemiyle NFL seviyesi ölçüldü. Serebellum, motor ve
prefrontal korteks, omurilik, hipokampüs dokularından alınan kesitler Nissl
yöntemiyle boyanarak nöron sayımı, Golgi-Cox yöntemiyle boyanarak dendritik
analizler yapıldı.
Bulgular: SAK sonrası azalan motor ve hafıza-öğrenme fonksiyonlarının
metformin tedavisi uygulanmış hayvanlarda arttığı, hasar alan nöronal yapıların ve
moleküler mekanizmaların anlamlı ölçüde düzeldiği gözlemlendi. SAK öncesi ve
sonrası metformin uygulamasının hafıza-öğrenme performansını yükselttiği, ilişkili
bölgelerdeki nöronal morfolojinin ve moleküler yolaklardaki gen düzeylerinin SAK
öncesinde gözlenen normal seviyelere geldiği belirlendi.
Sonuç: SAK öncesi metformin uygulamasının motor ve bilişsel fonksiyonlar
üzerine koruyucu etkisi olduğu, SAK sonrası metformin uygulamasının motor ve
hafıza-öğrenme fonksiyon bozukluklarına ve nöronal hasara karşı etkili olduğu
belirlenmiştir. Serum örneklerindeki mRNA seviyelerinin doku seviyeleriyle
benzerliği klinikte invazif olmayan yöntemle ölçüm yapılabilmesi açısından
önemlidir. Bu parametrelerin tanı-tedavi aşamalarında biyobelirteç olarak
kullanılabileceği düşünülmektedir.