Öğretmenlerin duygusal emek davranışları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERKAN CİNGÖZ
Danışman: Derya Kılıçoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin duygusal emek davranışları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Bu araştırmada öğretmenlerin duygusal emek davranışları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek için ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin duygusal emek davranışları bağımsız değişken, tükenmişlik algıları ise bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini 2015 – 2016 eğitim öğretim yılında Eskişehir il merkezinde (Odunpazarı ve Tepebaşı merkez ilçeleri) görev yapan 8184 öğretmen oluşturmaktadır. Tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen örneklemde 539 öğretmen yer almaktadır. Araştırmanın verileri "Duygusal Emek Ölçeği" ve "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 22.0 istatistik programıyla analiz edilmiştir. Verilerin istatiksel çözümlemeleri için tanımlayıcı istatistik metodlarından (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma), bağımsız grup t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey ve LSD testlerinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin duygusal emek algıları orta düzeydedir. Öğretmenlerin duygusal emek algıları cinsiyet, medeni durum, yaş, branş, mesleki kıdem ve kurum türü değişkenlerine göre istatiksel açıdan anlamlı bir farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin tükenmişlik algıları cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve kurum türü değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterirken; medeni durum ve branş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Araştırmada duygusal tükenme ile yüzeysel rol yapma ve doğal duygular arasında; duyarsızlaşma ile yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve doğal duygular arasında; kişisel başarı ile yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve doğal duygular arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırmada bağımsız değişkenlerden yüzeysel rol yapma, duyarsızlaşma ve kişisel başarının; derinden rol yapma, kişisel başarının; doğal duygular ise duygusal tükenmişlik, duyarsızlaşma ve kişisel başarının istatiksel açıdan anlamlı birer yordayıcısı oldukları görülmüştür. Öğretmenlerin okullarda duygusal emek davranışları gösterdikleri ve tükenmişlik yaşadıkları görülmektedir. Eğitim örgütlerinde öğretmenlerin duygusal emek davranışlarına yönelik bilgilendirilmesi gerekmekte ve onların doğal duygular boyutunda davranışlar sergilemesi sağlanmalıdır. Ayrıca öğretmenlerin yaşadığı tükenmişliği ortadan kaldırmak için eğitim örgütlerinde çalışmalar yapılmalıdır.