Vergi incelemesinde mükellef hakları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA AYDOĞAR
Danışman: Emrah Ferhatoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemiz vergi sisteminde çoğu ülkede olduğu gibi beyan usulü uygulanmaktadır. Bu usule göre, mükellefler belirli bir dönemde kazandıkları gelirden aynı dönemde yapmış oldukları giderleri düşerek bulunan matrah üzerinde kanunda belirlenen oranlar doğrultusunda vergilerini tahakkuk ettirilmekte ve ödemektedirler. Ancak bu beyanın doğruluğunun kontrol edilmesi beyan usulü için zorunlu bir gerekliliktir. Bunun kontrolü ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 135. maddesinde incelemeye yetkili olanlar tarafından yapılan vergi incelemeleri ile sağlanmaktadır. Ancak yapılacak bu inceleme sırasında incelemenin nasıl olacağı ve incelemeye tabi olanların haklarının neler olduğu önem arz etmektedir. Birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de vergi incelemesi sürecinde mükellef hakları ile ilgili çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Bunları bazıları ise Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulu tarafından çıkarılan vergi incelemelerinde mükellef hakları ile ilgili bildirgelerdir. Ancak yapılan düzenlemelere baktığımızda ülkemizde vergi inceleme sürecinde bazı mükellef haklarında eksikliklerin olduğu göze çarpmaktadır. Bu çalışma ile tespit edilen eksiklikler neler olduğu ve gerekli mevzuat değişikliklerinin yapılması için bazı önerilerde bulunulacaktır. Bu çalışma doğrultusunda birinci bölümde denetim ve vergi denetimi kavramı ile vergi denetim türleri olan yoklama, vergi incelemesi, arama ve bilgi toplama kavramları açıklanacaktır. İkinci bölümde ise vergi incelemesi türlerinin neler olduğu, vergi incelemesine yetkili olan kişiler ile incelemeye tabi olanların sorumlulukları ile vergi incelemesinde uyulacak usul ve esaslar açıklanacaktır. Sonrasında ise bazı seçilmiş yabancı ülkelerde uygulanan vergi incelemesi süreci açıklanacaktır. Çalışmanın son kısmı olan üçüncü bölüm de ise Türkiye'de mükelleflerin sahip oldukları haklar ile seçilmiş ülkelerde (Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ve Fransa) uygulanmakta olan mükellef hakları açıklanacak olup, sonrasında Türkiye'de vergi incelemesinde mükelleflerin sahip oldukları haklar ile seçilmiş ülkelerde vergi incelemesinde mükelleflerin sahip olduğu haklar açıklanacak olup, bu yapılan açıklamalar doğrultusunda ülkemizde vergi inceleme sürecinde mükellef hakları konusunda eksiklerin neler olduğu tespit edilerek, bu eksikliklerin giderilmesi için yapılması gereken mevzuatsal değişiklikleri önerilecektir. Anahtar Kelime: Denetim, Vergi İncelemesi, Hak, Mükellef, Mükellef Hakları