Anlamsal bir fenomen olarak kiplik: Dede Korkut örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU KAMACI GENCER
Danışman: Erdoğan Boz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Önermelerin doğruluk değerinin değişebileceğinin tespiti ile kiplik, yüzyıllar boyunca felsefede tartışılagelen bir kavram olmuştur. Kiplik kavramına dair tartışmalar dilbilimdeki karşılığını ise 19. yüzyılda bulmuştur. 20. yüzyılda dilbilimde edimin ön plana çıkması ile önceleri kipsel mantık çerçevesi içinde yapılan kiplik araştırmaları farklı bir yöne doğru ilerlemiş, dilbilim araştırmacıları kiplik üzerine edimbilimsel, anlambilimsel, biçimbilimsel ve tipolojik çalışmalar yapmışlardır. Bu araştırmacılar içinde kipliğin tipolojik incelemesini yapan Palmer (2001), birçok dilden elde ettiği veriler ile önerme ve eylem tabanlı bir kiplik sınıflandırması yaparak alanyazınında sıkça başvurulan bir başvuru kaynağına imza atmıştır. Bu çalışmada Palmer'ın (2001) söz konusu sınıflandırmasından hareketle Dede Korkut'ta (Özçelik, 2016) kiplik konusu ele alınmış ve bulgulardan yola çıkarak Palmer'ın (2001) kiplik sınıflandırmasına alt kategoriler ile katkıda bulunulmuştur. Dört ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, yabancı ve Türkçe kiplik alanyazınına dair bilgiler verilmiş ve mevcut alanyazınından yola çıkılarak kiplik kavramının tanımı yapılmıştır. Söz konusu bölümde ayrıca kipliğin eylem zamanı, görünüş ve kip ile ayrılan yönlerine de değinilmiştir. İkinci bölümde, Palmer'ın (2001) kiplik kategorileri tüm alt başlıkları ile ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, Palmer'ın (2001) belirlemiş olduğu kiplik ölçütlerinden hareketle Dede Korkut'tan (Özçelik, 2016) elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise bulgular eşliğinde kuram ve dilbilgisel temelli değerlendirmeler yer almıştır. Anahtar Kelimeler: Dede Korkut, kiplik, önerme kipliği, eylem kipliği.