İlköğretim Matematik Öğretmen Adaylarının Farklı Meslek Gruplarında Matematiğin Kullanımına Yönelik Görüşleri

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET KAĞNICI

Danışman: Emre Ev Çimen

Özet:

Amaç: Bu araştırmada ilköğretim matematik öğretmen adaylarının farklı meslek

gruplarında matematiğin kullanımına yönelik ön görüşlerinin alınması, ardından

adayların bu mesleklerde çalışan kişilerden bilgi edindikten sonra son görüşlerinin

alınması ve böylece görüşlerindeki değişimin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni

kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi Eskişehir

Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği lisans

programı 3. sınıfta öğrenim gören ve ‘Matematik Öğretiminde İlişkilendirme’ dersini alan

öğrenciler oluşturmuştur. Çalışma grubunda 6’sı erkek 24’ü kadın olmak üzere toplam

30 öğretmen adayı yer almıştır. Farklı meslek gruplarından kişilerle yapılacak olan

görüşmelerin öncesinde ve sonrasında öğretmen adaylarının bu meslek gruplarında

matematiğin kullanımına yönelik görüşleri incelenmiş olup, verilerin toplanması süreci

toplam sekiz hafta sürmüştür. Veri toplama araçları olarak uygulama öncesi ve sonrası

görüşme formları, farklı meslek gruplarından kişilerle yapılacak görüşmelere ilişkin

görev formu ve farklı meslek grubundan kişilerle yapılacak görüşmeler sonrasında

görüşmelere ilişkin sınıf ortamında gerçekleştirilecek sunum görev formu kullanılmıştır.

Ön görüşme formunda öğretmen adaylarının beceri, matematik öğretiminde beceriler,

matematik öğretiminde ilişkilendirme becerisi ve matematiğin farklı mesleklerde

kullanımına yönelik görüşleri; son görüşme formunda ise adayların matematiğin farklı

mesleklerde kullanımına ve uygulama sürecine yönelik görüşleri alınmıştır. Meslek

gruplarından kişilerle yapılacak görüşmelere ilişkin görev formunda adaylardan dokuz

farklı meslek grubundan birini seçerek bu gruptan en az bir kişiyle minimum 10 dakika

ve maksimum 15 dakika bir görüşme gerçekleştirmeleri, bu kişi/kişilerden mesleklerinde

matematiği kullanmalarına yönelik somut örneklerle görüşlerini almaları istenmiştir.

Sunum görev formunda ise öğretmen adaylarından meslek gruplarından kişi/kişilerle

gerçekleştirecekleri görüşme sonrası matematiğin ilgili meslek grubunda kullanımına

yönelik edindikleri bilgilere ilişkin en fazla 20 dakika sürecek şekilde bir sunum

hazırlamaları ve sınıf ortamında paylaşmaları istenmiştir. Görüşme ve görev formlarından

elde edilen verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır.

Bulgular: Öğretmen adaylarının ön görüşme formunda yer alan görüşleri

incelendiğinde adaylara göre üniversite sınavında matematik netinin kazanmada etkili

olduğu fakülte türlerinin başında sağlık alanıyla ilgili fakültelerin yer aldığı, program türü

olarak bakıldığında ise üniversite sınavında matematik netinin kazanmada en fazla etkili

olduğu programın mühendislik olduğu görülmüştür. Bununla birlikte öğretmen

adaylarına göre mezuniyetten sonra matematiğin sahada en fazla kullanıldığı meslek

gruplarının başında mühendislik fakültesi meslek dallarının yer aldığı, meslek dalı olarak

ise matematiğin sahada en çok kullanıldığı mesleğin mühendislik olduğu belirlenmiştir.

Öğretmen adaylarının matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına ilişkin

görüşlerine bakıldığında polislik, askerlik, avukatlık ve bilgisayar programcılığı

mesleklerinde matematiğin kullanımına ilişkin adayların yarıya yakın kısmının bilgi

sahibi olmadığı, diğer meslek gruplarında matematiğin kullanımına ilişkin ise adayların

çoğunluğunun kısmen bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Öğretmen adaylarının son

görüşme formunda yer alan görüşleri incelendiğinde dokuz farklı meslek grubunun

tamamında matematiğin kullanımına ilişkin adayların çoğunluğunun bilgi sahibi

oldukları görülmüştür. Uygulama sürecine dair öğretmen adaylarının görüşlerine

bakıldığında ise adayların tamamının uygulama süreci ile ilgili olumlu görüş belirttiği ve

öğretmen olduklarında matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına ilişkin

bilgilere kendi derslerinde yer vermeyi düşündükleri tespit edilmiştir.

Sonuç ve Öneriler: Matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına yönelik

öğretmen adaylarının önemli bir kısmının bilgi sahibi olmadıkları, “kısmen bilgi

sahibiyim” ya da “bilgi sahibiyim” öz değerlendirmesinde bulunan adayların ise önemli

bir kısmının sınırlı bilgi düzeyi ile yüzeysel açıklamalar yaptıkları, uygulama sonrasında

ise matematiğin farklı meslek gruplarında kullanımına yönelik bilgi sahibi olmayan aday

sayısının çok az olduğu, bilgi sahibi olduklarını ifade eden adayların çoğunluğunun

konuya ilişkin uygulama öncesine göre daha farklı ve geniş açıklamalar yapabildikleri

belirlenmiştir. Bu sonuç adayların çoğunluğunun uygulama süreciyle birlikte farklı

meslek gruplarında matematiğin kullanımına yönelik bilgilerini arttırdıklarını

göstermektedir. Bununla birlikte uygulama sürecinin de katkısıyla adayların matematiğin

farklı meslek gruplarında kullanımına yönelik edindikleri bilgilere öğretmen olduklarında

kendi derslerinde yer vermeyi düşündükleri şeklinde olumlu bir görüş geliştirdikleri

sonucuna ulaşılmıştır.

Araştırmanın ilerletilebilmesi adına daha başka meslek gruplarında matematiğin

kullanımına yönelik sorular da öğretmen adaylarına yöneltilip çalışmanın kapsamı

genişletilebilir. Öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamları bağlamında bu meslek

gruplarındaki kişilerin çalışma yerlerini görüp bizzat kendilerinden dinleyerek ve

ortamında yaşayarak öğrenmeleri daha etkili olabilir ve dolayısıyla bu doğrultuda

araştırmalar gerçekleştirilebilir.