Sepiyolit katkısının kumların statik sıvılaşması üzerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Geoteknik Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNAN GÜRBÜZ
Danışman: Kamil Bekir Afacan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Suya doygun kohezyonsuz zeminlerin sıvılaşması geoteknik mühendisliği açısından büyük
öneme sahip bir olgu olmuştur. Dinamik veya statik yükler sonucu gerçekleşen bu olay çoğu
zaman büyük yer değiştirmelere neden olarak ciddi ekonomik ve sosyal zararlara sebep
olmaktadır. Tarih boyunca sıvılaşma meydana gelmiş suya doygun gevşek kumların önemli
bir çoğunluğunun belli miktarlarda silt muhteva ettiği görülmüştür. Siltlerin drenajsız
koşulda monotonik yükleme altında statik sıvılaşma potansiyeline etkisi araştırmacılar
tarafından uzun süredir tartışma konusu olmuştur. Bu nedenle silt içeren kumlu zeminlerden
oluşan su altı şevleri, kıyı ve liman zeminleri ve hidrolik dolgular gibi yapıların monotonik
yükleme altında statik sıvılaşma potansiyelinin belirlenebilmesi için drenajsız üç eksenli
basınç deneyleri yapılması gerekmektedir. Bu çalışma kapsamında temiz kumlar ve siltli
temiz kum karışımları üzerinde drenajsız üç eksenli basınç deneyleri gerçekleştirilmiş ve
siltlerin temiz kumların genişleme davranışına ve statik sıvılaşma potansiyeli üzerine etkisi
araştırılmıştır. Bunun için %6 ve %12 oranında hazırlanan siltli temiz kum karışımları, %0,
%10 ve %20 rölatif sıkılık oranlarında nemli tokmaklama yöntemi ile yerleştirilip 50,100 ve
150 kPa çevre basınçları altında drenajsız üç eksenli basınç deneyiyle monotonik yükleme
uygulanmıştır. Silt içeriğinin artışıyla temiz kumların genişleme davranışının arttığı ve buna
bağlı olarak aşırı boşluk suyu basıncında artış gerçekleşerek gevşek kum zeminler için statik
sıvılaşma potansiyelini artırdığı açıkça görülebilmektedir. Daha sonra bu çalışmanın esas
amacını oluşturan doygun kumlarda sıvılaşmayı azaltmak için sepiyolit katkısı
kullanılmıştır. Sepiyolit su emme kapasitesi çok yüksek olan doğal bir kil mineralidir, öyle
ki kendi ağırlığının 200-250 katı kadar su emebilir. Bu özelliği sıvılaşmanın temel nedeni
olan aşırı boşluk suyu basıncını azaltmak amacıyla kullanılmıştır. Tamamen statik sıvılaşma
görülen siltli temiz kum karışımları ile %4, %5 ve %7 olmak üzere üç farklı oranda sepiyolit
karıştırılmıştır. Sonuç olarak sepiyolitin aşırı boşluk suyu basıncı artışını önemli ölçüde
azaltarak sıvılaşmanın önüne geçtiği ve kum numunelerinin davranışını değiştirdiği
görülmüştür.