Ortaçağdan bugüne iktisadi düşüncede rasyonalizmin evrimi ve iktisat teorisine yansıması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL TOLGA KAYA
Danışman: ABDULLAH MESUD KÜÇÜKKALAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma rasyonalizm kavramını açıklamayı ve bunun klasik ile neoklasik iktisada etkisini ortaya koymayı amaç edinmiştir. Kullanılan yöntemde öncelikle birincil kaynaklardan yararlanılmış, konu hakkında önemli bilgiler içeren ikincil kaynaklara da yer verilmiştir. Rasyonalizmin tanımı farklı bilim dallarına, ekollere, kişilere ve zamana göre değişmesi sebebiyle ilk olarak epistemolojik, ahlakî, teolojik ve politik olarak ele alınmıştır. Tarihsel çerçevede rasyonalizm kavramı Antik Yunan'da Thales'den başlayarak 20. yüzyılın ortalarına kadarki gelişimi aktarılmıştır. Burada zamanın koşullarına göre çok farklı değerlendirilen rasyonalizmin diğer alanlara yaptığı etki açıkça görülmektedir. Nitekim iktisada olan etkisi de öncelikle Aydınlanma döneminde başlar. Newtonyen devrim iktisatçılarca örnek alınır ve doğa bilimlerinin uyguladıkları yöntemler iktisatta kullanılır. Rasyonel davranış da bu aşamada iktisada aktarılmıştır. Malthus eleştirmiş olsa da diğer klasik iktisatçılar rasyonalizmi modellerine dahil etmiştir. İktisat doğa bilimlerinin atomunu birey, uzayını piyasa, kuvvetini marjinal fayda biçiminde kendi sistemine ilave eder. Bunu en radikal biçimde de neoklasik ekol uygulamıştır. Rasyonel davranış varsayımı neoklasikler için kutsal bir ilkeye dönüşmüştür. Neticede rasyonalizm ile temellerini atan neoklasik ekol tümdengelim yöntemini benimseyerek, matematikselleşmeye önem vererek, maksimizasyonu uygulayarak ve tamamen akılcı davranan homo economicusu kullanarak oluşturduğu yapıyı sağlamlaştırmıştır. Sonuçta rasyonalizm iktisatta farklı dönemlerde farklı biçimde kullanılmış olsa da gerek iktisatçıların modellerini oluşturmasında gerek ekollerin genel kabul gören varsayımlarında etkili bir rol oynamıştır.