Akut bakır-oksit nanopartikül (CuO NP) uygulamasının sıçan karaciğer dokusundaki histopatolojik etkilerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ANATOMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PARIA SHOJAOLSADATI

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ferruh Yücel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karaciğer hastalıkları günümüzde giderek artan bir ölüm nedenidir. Vücuda farklı yollarla alınan bakır oksit nanopartikülleri (CuO-NP) karaciğer hücrelerine hasar vermektedir. CuO-NP çok farklı sektörlerde ve farklı hedefler için kullanılır. CuO-NP'ünün hayvanların dokularında dağılarak yapısal değişikliklere neden olduğu saptanmıştır. CuO-NP için karaciğer hedef organlardan birisidir. Bu çalışmada CuO-NP 'nin sıçan karaciğerinde oluşturduğu hasar hücre ve organel seviyesinde incelenmiş ve bu hasarın mekanizması araştırılmıştır. Bu çalışma CuO-NP'ye maruz kalan sıçanlarda, karaciğer hasarını kantitatif yöntemlerle ele alan ilk stereolojik çalışmadır. Bu çalışmada, Kontrol Grubunda 20, CuO-NP Grubunda (200 mg/kg) 20 olmak üzere, toplam 40 adet 6-8 haftalık 250-300 gr ağırlığında Sprague-Dawley ırkı erkek sıçan kullanmıştır. Kontrol ve CuO-NP gruplardaki sıçanların karaciğerleri, ışık ve elektron mikroskobu (TEM) ile histopatolojik ve morfometrik yöntemlerle incelenmiştir. Apoptotik hücre ölümünü ortaya koymak üzere; Kaspaz-3 ve TUNEL yöntemleri de kullanılmıştır. Biyokimyasal parametre olarak Malondialdehid (MDA), Katalaz (CAT), Nitrik oksit (NO), TNF-, IL-6, Alanin aminotransferaz (ALT), Aspartat aminotransferaz (AST) düzeyleri ve Kalpain aktivitesi ölçülmüştür. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre: CuO-NP verilen deney grubu hayvanların karaciğerlerinde sinüzoid'lerin karaciğer dokusundaki hacim oranı (Vv) anlamlı olarak artarken; hepatosit hücrelerinin sitoplazmalarında, birim alana düşen mitokondri sayısı (Na) ve mitokondrilerin hepatosit Sitoplazmasındaki hacim oranı (Vv) kontrol sıçanlara göre anlamlı olarak azaldı. Diğer taraftan, CuO-NP maruziyeti sonrasında, karaciğer dokusunda MDA ve Kalpain aktivasyonlarının arttığı buna karşın, Katalaz ve NO düzeylerinin azaldığı gözlendi. Yine, serum AST, TNF- ve IL-6 düzeylerinde yükselme; ALT düzeylerinde ise azalma saptandı. CuO-NP karaciğerde hücre ve doku düzeyinde hasara neden olmaktadır. Kalpain grubu enzimlerin artması karaciğerdeki hasarın oksidatif bir hasar olduğunu göstermektedir. Ayrıca, hepatositlerde gözlenen apoptozun mitokondri yolağını aktive ettiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak CuO-NP nanopartiküllerin karaciğerde doku hasarına yol açtığı histomorfolojik ve biyokimyasal verilerle ortaya konmuştur.