Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Besleme Bilim Dalında, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK BİÇER BAYRAK
Danışman: Hatice Dağhan
Özet:
Hızla artan dünya nüfusunun besin ihtiyacını karşılama düşüncesi, araştırmacıları
sürdürülebilir ve yenilikçi tarım yöntemlerine yönlendirmektedir. Nanoteknolojinin tarımda
kullanım alanlarından olan nanogübre veya nanopartiküller bitkilerin besin ihtiyaçlarını
karakteristik yavaş ve istikrarlı besin salınımıyla karşılayarak sürdürülebilir tarım
çerçevesinde akıllı ürün üretim sistemlerinin bir parçası olma potansiyele sahiptir. Tarım
yapılan topraklarda demir (Fe) nispeten fazla bulunmasına rağmen Fe’nin genellikle nötr pH
değerlerinde çözünmeyen Fe bileşikleri oluşturması ve bitkiler için kullanılamaz hale
gelmesi bitkilerde Fe noksanlığı oluşturacağı bilinmekte olup, Fe ile zenginleştirilmiş gübre
kullanım ihtiyacını doğurmaktadır. Demir eksikliği görülen topraklarda yetiştirilen bitkilerin
Fe içeriğini artırmak, insan ve hayvanlarda görülen Fe eksikliğine bağlı sağlık problemlerini
azaltmak için gerekli etkin, ucuz ve çevre dostu gübre üretim ve uygulamalarına ihtiyaç
vardır. Bu araştırmada, yeşil sentez yöntemi ile sentezlenmiş olan demir oksit nanopartikül
(FeO-NP) karakterize edildikten sonra fasulye (Phaseolus vulgaris L.) bitkisinin
yetiştirildiği Hoagland besin çözeltisine artan dozlarda (0, 2, 4, 6, 8 ve 10 mg/L)
uygulanmıştır. Deneme 3 tekerrürlü olarak ve kontrollü koşullara (16/8 saat
aydınlık/karanlık, 25/20°C sıcaklık ve %60 nem, ışık şiddeti 10 Klux) sahip iklim odasında
30 gün boyunca yürütülmüştür. Perlit ortamında yetiştirilen fasulye bitkisinde deneme
boyunca oluşan morfolojik değişimler gözlenmiş, hasat edilmeden önce yaprakların klorofil
içerikleri ölçülmüş ve daha sonra kök ve yeşil aksamların kuru ağırlık ve Fe, N, P, K, Ca,
Cu, Mn ve Zn konsantrasyonları belirlenmiştir. Sonuçlar FeO-NP uygulamasının fasulye
bitkisinin yeşil aksam %5 ve kök Fe konsantrasyonuna etkisinin istatistiksel olarak %1
düzeyinde önemli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yeşil aksamda en yüksek Fe konsantrasyonu
(92,11 mg/kg) 10 mg/L uygulama dozundan belirlenmiştir. Demir oksit NP uygulaması ile
yeşil aksam N, Mg, Cu ve Mn konsantrasyonları kontrole kıyasla azalırken, P, K, Ca ve Zn
konsantrasyonları ise uygulama dozuna göre değişiklik göstermiştir. Kök aksamda FeO-NP
uygulaması bitkide kontrol grubuna kıyasla K ve Cu konsantrasyonlarında azalırken P, Mg,
Zn ve Mn ise uygulama dozuna göre değişiklik göstermiştir. Artan dozlarda FeO-NP
uygulamaları bitkinin yeşil aksam kuru ağırlığını kontrole göre azaltmış olup klorofil değeri
üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır.