Hüzün turizmi bağlamında deneyimin ziyaretçilerin dönüşümü üzerindeki etkisi: Gelibolu örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TURİZM İŞLETMECİLİĞİ (DR), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELÇUK YÜCESOY

Danışman: Ebru Düşmezkalender

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, hüzün turizmi bağlamında ziyaretçilerin duygusal ve bilişsel deneyimlerinin, davranışsal dönüşümleri üzerindeki etkilerini ve bu etkide dönüşümsel öğrenmenin aracılık rolünü açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Türkiye'nin önemli hüzün turizmi destinasyonlarından biri olan Gelibolu Yarımadası'nı ziyaret eden 579 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmış; duygusal deneyim, bilişsel deneyim, dönüşümsel öğrenme ve dönüşüm değişkenleri arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, hem duygusal hem de bilişsel deneyimlerin dönüşüm ve dönüşümsel öğrenme üzerinde anlamlı etkisi olduğu görülmüştür. Ayrıca bilişsel ve duygusal deneyimlerin dönüşüm üzerindeki etkisinde dönüşümsel öğrenmenin kısmi aracılık rolü olduğu da tespit edilmiştir. Buna göre hüzün turizmi deneyimleri sonucunda ziyaretçilerde yalnızca geçici duygusal tepkiler yaşanmasının ötesinde, eleştirel düşünme, öz-farkındalık ve değer sisteminde yeniden yapılanma gibi kalıcı öğrenme süreçlerinin de tetiklendiği görülmüştür. Araştırma, hüzün turizminin tarihî bilgilendirme amacının ötesine geçerek bireysel ve toplumsal dönüşüme katkı sunabilecek güçlü bir öğrenme bağlamı sunduğunu da göstermektedir. Ayrıca, araştırmada elde edilen bulgular, ziyaretçilerin anlam dünyasında kalıcı izler bırakan deneyimlerin, gelecekteki davranış ve tutumlarını da etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, hüzün turizmi destinasyonlarının planlanmasında duygu-yoğun ve anlam yüklü içeriklerin yanı sıra ziyaretçilerin kişisel sorgulama süreçlerini destekleyecek öğrenme ortamlarının oluşturulması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, destinasyon yönetim örgütlerine ve rehberlere yönelik içeriklerin sadece bilgi aktarımıyla sınırlı kalmayıp eleştirel düşünmeyi teşvik eden anlatım biçimleriyle yeniden yapılandırılması önerilmektedir. Benzer temalara sahip diğer destinasyonlarda da dönüşümsel öğrenme temelli deneyim tasarımlarına öncelik verilmesi, turizmin dönüştürücü potansiyelini ortaya çıkaracaktır.