+{DAn} durum biçimbirimi (Yükleyenlerin üye yapısı ve anlamsal rolleri)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NAZMİ ALAN

Danışman: Erdoğan Boz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, bağımlı biçimbirimlerin altında yer alan ad işletimliklerinden olan +{DAn} durum biçimbirimi ele alınmıştır. Sözdizimsel yapıda adlara +{DAn} durum biçimbirimi yükleyen eylemlerin özellikleri ve mantıksal yapıda adlara yüklediği anlamsal rolleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, biçimbirim hakkında bilgi verilmiş, gerek Türkoloji alanında gerekse dilbilim alanında durum kavramı ve durum biçimbirimleriyle alakalı yaklaşımlar ve tespitler aktarılmıştır. İkinci bölümde, çalışmanın odak noktası olan +{DAn} durum biçimbirimi bütün yönleriyle ele alınmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümü olan inceleme kısmında, tespit edilen 856 anlama sahip 481 eylemin elektronik ortamda çevrimiçi erişilebilen Kubbealtı Lügatı ve Güncel Türkçe Sözlük'ten anlamları alınmıştır. Bu eylemlere, Cumhuriyet döneminde yazılan roman, hikaye, şiir, tiyatro, anı, gezi yazısı, masal vd. türünde 139 eser taranarak uygun örnekler verilmiştir. Örneklerden hareketle eylemlerin üye yapısı ve adlara yüklediği anlamsal rolleri tespit edilmiştir. Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde +{DAn} durum biçimbirimi yükleyen eylemler ve +{DAn} durum biçimbirimi yüklenen üyeler özellikleri açısından değerlendirilmiştir.