Genetik programlama ile öncelik kuralları ve çizelgeleme algoritmalarının keşfi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İSTATİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: METE ALİKALFA

Danışman: MUZAFFER KAPANOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzün verimlilik odaklı dünyasında çizelgeleme önemli ekonomik fırsatlara sahip kritik bir problemdir. Diğer yandan, çizelgeleme problemleri birçok optimizasyon probleminin belkemiği olarak değerlendirilebilir. Bu problemlerin fırsatları ve zorluğu yıllar içinde birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Çizelgeleme problemlerinin çeşitliliği ve karmaşıklığı sonucunda birçok çizelgeleme kuralı ve algoritma ortaya çıkmıştır. Bunların çoğu kabul edilebilir hesaplama sürelerinde yaklaşık sonuçlar bulmakta, bazıları ise optimum çözüm sunmaktadır. Bu doktora tezinde, çizelgeleme problemlerinin çözümü amacıyla çizelgeleme kuralları ve algoritmalarının otomatik keşfi ile ilgili bir yapı sunulmaktadır. Bu çalışmanın altında yatan motivasyon, tam otomatik çizelgeleme sistemlerinin olanaklı hale getirilmesidir. Bu tür sistemlerin hayata geçirilebilmesi endüstriyel sistemlerden lojistik ve servis sistemlerine kadar geniş bir alanda, anında ve önemli bir katkı sağlayabilecektir. Uzun vadede, çizelgeleme kurallarının ve algoritmaların otomatik keşfi, çizelgelemenin ötesinde herhangi bir problem için algoritmik çözümlerin keşfine olanak sağlayabilecektir. Çizelgeleme kurallarının ve algoritmaların otomatik keşfi çoklu ifade genetik programlama tekniği kullanılarak ve öncül alan bilgileri verilmeden gerçekleştirilmiştir. Geliştirilmiş öğrenme sistemi, çizelgeleme kuralları ve algoritmaları çok basit operatörleri ve problemle ilgili nitelikleri kullanarak sıfırdan keşfetmiştir. Deneysel sonuçlarımız keşfettiğimiz çizelgeleme kuralları ve algoritmaların literatürdekilerden çok daha iyi olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak, aynı yaklaşımla iyi bilinen iki algoritma da keşfedilmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlar araştırmacıları çizelgeleme problemlerini yeni bir doğrultuda ele almak bakımından cesaretlendirecektir: Problemlerin kendilerini çözmek yerine yeni çizelgeleme kuralları ve algoritmaların keşfinin tercih edilmesi.