Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere fen öğretiminde teknoloji destekli öğretim ve uygulamaların etkililiği: Scratch örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACER AKDENİZ
Danışman: Derya Genç Tosun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu olan bireylere resimli kartlar üzerinden basit elektrik devresi elemanlarının isimlerini söyleme ve tablet bilgisayar kullanarak basit elektrik devresi hazırlama deneyi yapma becerilerinin öğretiminde Scratch ile sunulan sistematik öğretimin etkililiğini gözlemlemek ve araştırmaya dahil olan OSB olan bireylerin ve bu bireylerin fen derslerini gerçekleştiren öğretmenlerinin araştırma hakkındaki görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Sistematik öğretim sürecinde sabit bekleme süreli öğretim yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere fen kavramlarının isimleri öğretilirken resimli kartlar, fen deneylerinin yapımı öğretilirken ise Scratch programı kullanılmıştır. Bununla birlikte araştırmanın öğretim oturumlarında katılımcılara çalışılan fen kavramlarına ilişkin hedeflenmeyen bilgiler sunulmuştur. Araştırmanın katılımcıları 12-15 yaş aralığındaki ortaokul düzeyinde kaynaştırma eğitime devam eden dört otizm spektrum bozukluğu tanılı öğrencidir. Katılımcılara sunulan sistematik öğretimin etkililiğini sınamak amacıyla tek denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli tercih edilmiştir. Etkililik bulguları, katılımcılara sunulan sistematik öğretim sürecinin, hedeflenen fen kavramlarının ve fen deneylerinin öğretiminde etkili olduğunu göstermektedir. Resimli kartlar ile sunulan basit elektrik devresi elemanlarının isimlerini söyleme becerisinin ve Scratch programında sunulan basit elektrik devresi hazırlama deneyi yapma becerisinin ikisinin de kazanıldıktan sonra korunup farklı materyallere genellenebildiği belirlenmiştir. Hedeflenmeyen bilgi kazanımlarıyla ilgili bulgular, katılımcılardan üçünün basit elektrik devresi elemanlarına ilişkin hedeflenmeyen bilgi kazanımlarının tamamını edindiklerini, bir katılımcının ise %80 düzeyinde performans ergilediğini göstermektedir. Hem katılımcıların kendisinden hem de fen bilimleri dersini yürüten öğretmenlerinden toplanan sosyal geçerlik bulgularında ise resimli kartlar üzerinden sunulan sistematik öğretimin fen dersine ait kavramların öğretilmesini kolaylaştırdığı belirlenmiştir. Ayrıca sosyal geçerlik bulgularında Scratch programı üzerinden yaptırılan fen deneyinin öğretimi daha eğlenceli ve pratik hale getirdiği belirtilmiş olup öğretimin verimliliği hakkında olumlu görüşler sundukları görülmüştür. Resimli kartlar ve Scratch programı ile sunulan sistematik öğretimin, OSB olan öğrencilere basit elektrik devresi elemanlarının ismini söyleme ve basit elektrik devresi hazırlama deneyi yapma becerilerinin öğretiminde etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcıların bu becerileri uygulama bittikten sekiz hafta sonra sürdürdükleri belirlenmiştir. Sonraki çalışmalarda, tablet bilgisayar kullanılarak Scratch programı ya da farklı bir yazılım programı ile tasarlanacak etkinlikler otizm spektrum bozukluğu olan bireylere veya özel gereksinimli olan diğer bireylere günlük yaşam, öz bakım, iletişim, akademik ve sosyal beceriler gibi birçok becerinin öğretiminde kullanılabilir, bu becerilerin kazandırılmasının etkililiğini inceleyen çalışmalar planlanabilir.