Vardiyalı Çalışan Hemşirelerde Uyku Bozuklukları ve İş Stresinin Kardiyovasküler Hastalık Riski ve Risk Farkındalığı ile İlişkisinin Değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağ.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA SAVAŞ EREL

Danışman: Pınar Duru

Özet:

Başlık: Vardiyalı Çalışan Hemşirelerde Uyku Bozuklukları ve İş Stresinin

Kardiyovasküler Hastalık Riski ve Risk Farkındalığı ile İlişkisinin Değerlendirilmesi

Amaç: Vardiyalı çalışan hemşirelerde uyku bozuklukları ve iş stresinin

kardiyovasküler hastalık (KVH) riski ve risk farkındalığı ile olan ilişkilerini

araştırmaktır.

Yöntem: Araştırma, Haziran-Eylül 2023 tarih aralığında bir üniversite

hastanesinde çalışan 258 hemşire üzerinde yürütülen kesitsel tipte bir çalışmadır.

Araştırma verilerinin toplanmasında “DSM-5 Uyku Bozukluğu-Yetişkin Ölçeği Kısa

Formu”, “Genel İş Stresi Ölçeği”, “Framingham Kardiyovasküler Hastalık Risk

Skoru” ve “Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği”

kullanılmıştır.

Bulgular: Hemşirelerin çoğunluğu (%63,6) sağlıklı uyku süreleri rapor etse de,

%52,7’si uyku bozukluğuna sahip olup, iş stresi orta düzeydedir. Önümüzdeki 30 yıl

içerisinde tam KVH geçirme riski hemşirelerin %28,7’sinde orta, %5,4’ünde yüksek

düzeydedir. Sert KVH geçirme riski ise, hemşirelerin %18,2’sinde orta, %0,8’sinde

yüksektir. Hemşirelerin uyku bozuklukları arttıkça genel iş stresi de artmaktadır.

Hemşirelerin tam KVH ve sert KVH risklerini arttırmada etkili olan ilk üç değişken;

anti-hipertansif ilaç kullanımı, erkek olma ve kronik hastalık varlığı iken, azaltmada

etkili olan ilk üç değişken; sigarayı bırakmış, hiç içmemiş ya da evli olma

durumudur. Hemşirelerin uyku bozuklukları ve iş stresi arttıkça, KVH risk

farkındalığı ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarına olan niyetleri de artmaktadır.

Sonuç: Bulgular, vardiyalı çalışma düzeninin uyku bozuklukları ve iş stresini

artırdığını ve bu faktörlerin KVH riski ve farkındalığı ile doğrudan ilişkili olduğunu

göstermektedir. 40 yaş üstü tüm hemşirelerin KVH risk taramasından geçirilmesi,

çalışma ortamında dinlenme araları gibi düzenlemelerin yapılması, sağlıklı yaşam

alışkanlıklarının teşvik edilmesi ve stres yönetimi programlarının düzenlenmesi

hemşirelerin KVH riskini azaltmalarını destekleyebilir.