Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında simge

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU YILMAZ ÇEBİN

Danışman: Soner Akpınar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Simgeler, günlük dilden edebî sanatlara kadar uzanan yapılardır. Birçok geleneksel simgenin anlamı belirsizdir; tek ve sabit bir anlamı işaret etmezler. Bu sebeple en erken zamanlardan günümüze kadar simgeyle ilgili genel bakış sunan bir çalışma yapılmamıştır. Fakat simgesel gelenek, edebiyattan felsefeye, mitolojiden din tarihine, mantıktan psikoloji vb.ne kadar pek çok disiplinde anlam derinliği kazanmıştır. Simgeler ve simgecilik hakkında araştırma yaparken, genellikle onlara karşı iki farklı yaklaşımın ortaya çıktığı görülür. Bazıları için konu tamamen mazide kalmıştır ve bugün mantıklı bir kişinin böyle bir konuyu ikinci defa düşünmesine gerek yoktur. Diğerleri ise bunun tersini düşünürler: simgenin entelektüel dünyanın anlaşılmasının anahtarı olduğuna inanırlar. Bu çalışmada ikinci bakış açısı benimsenmiştir. Çünkü bir yazarın eserlerindeki en dip katmanlardan biri olan simgesel yapıyı çözmek, yazarın kendisini anlamada yol haritası sağlar. Ahmet Hamdi Tanpınar, gerek üslubu gerekse disiplinlerarası okumalarıyla Modern Türk edebiyatının tekâmül sürecinde müstakil bir yere sahiptir. Hikâye, roman, şiir, deneme, günlük, tenkit ve edebiyat tarihi gibi çok geniş bir yazma alanına sahiptir. Bu tezin amacı, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserlerinde simgesel formları nasıl kullandığını ve kendi simgeleştirme yöntemini nasıl oluşturduğunu tespit etmektir. Böylelikle simgenin yazarın edebî değerine sağladığı katkı ortaya konulacaktır. Tez dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde simge teriminin kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Ayrıca simge ile işaret, imge, alegori, metafor ve mit gibi simgesel formların ilişkisi ortaya konulmuştur. İkinci bölümde Batı ve Türk edebiyatında simgesel anlatımın algılanma biçimi ve temsilcilerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarındaki simgeler yorumlanmıştır. Dördüncü bölümde ise yazarın simgeleştirme yöntemi tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Ahmet Hamdi Tanpınar, roman, simge, simgesel formlar, simgeleştirme yöntemi.