Eski Uygurcada Medeni Hukuk terimleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN GEÇERLER CEYLAN

Danışman: Ferruh Ağca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eski Türkler çok uzun yıllardan beri devlet geleneğine sahip oldukları için, kendi hukuk sistemlerini de bu tarihlerden itibaren kurmaya başlamışlardır. Özellikle bir töreye sahip olmaları ve bu törenin değişmez ilkelerinin bulunması, günümüzdekine benzer bir kanun yapısının ortaya çıkmasına katkı sağlamıştır. Gelenek ve adetlerden beslenen kuralların yanında, devlet tarafından belirlenen kuralların da olması bu sistemi güçlendirmiştir. Türklerin kültürleri, yaşadıkları coğrafya, belirlemiş oldukları toplumsal kurallar hukuk sistemlerini etkilemiştir. Türk kültür tarihi ile alakalı oldukça fazla bilgiye ulaşılıyor olsa da Eski Türklerin hukuk kurallarına dair en net bilgiler Uygur sivil belgelerinden hareketle tespit edilebilmektedir. Bu sebeple tezin esas çerçevesi bu belgeler ile çizilmiş ve Eski Uygurca terimlerden yola çıkarak Eski Türk Medeni Hukuku hakkında tespitler yapılabilmiştir. Bu tezde günümüz medeni hukukunun güncel tasnifi göz önünde bulundurularak, bu tasnif içerisinde değerlendirilebilecek başlıklar belirlenmiştir. Söz konusu başlıklarda terimler hem dilbilimsel hem de hukukî olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Terimlerin tarihsel Türk dili alanındaki kullanımlarına yer verildikten sonra terimleşmiş halleri ele alınmıştır. Bu noktada Eski Uygurlarda Medeni Hukukun nasıl işlediğine, ne gibi kuralları olduğuna dair yorumlamalar yapılmıştır. Bazı terimler birden fazla hukuk dalına girdiği için, ilgili hukuk başlığında ayrıca değerlendirilmiştir.