İNSAN ORBİTAL ADİPOZ DOKU KAYNAKLI MEZENKİMAL KÖK HÜCRELERDE (iOA-MKH) LOSARTANIN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KÖK HÜCRE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVINJ EYUBOVA
Danışman: Eray Atalay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Losartan'ın kornea yaralanmalarından sonra gerçekleşen stromal miyofibroblast oluşumunu engellediği ve antifibrotik özellikte olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada blefaroplasti ameliyatı sonrasında atık doku olan insan orbital adipoz dokudan izole edilen mezenkimal kök hücreler (iOA-MKH'ler) ile in vitro oksidatif stres modeli oluşturularak, Losartan'ın hücre canlılık ve proliferasyon, ROS üretimi ve üç farklı yolak üzerinden fibrozis ile ilişkili genlerin ekspresyonu üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: İlk olarak in vitro oksidatif stres modelinde kullanılacak H2O2 konsantrasyonu ve Losartan'ın sitotoksik olmayan konsantrasyonu belirlendi. Oluşturulan oksidatif stres modelinde belirlenen Losartan'ın konsantrasyonları analiz edildiğinde oksidatif strese karşı tedavi edici etki gösteren 2, 10, 20 ve 50nM konsantrasyonları belirlendi. Son aşamada oksidatif stres modelinde Losartan'ın iOA-MKH'lerdeki canlılık ve proliferasyon üzerindeki etkisi MTT ile, ROS üretimi flow sitometri ile ve fibrozis ile ilişkili genlerin ekspresyonuna (TGFβR, cGMP, SIRT1, AT2, LOX ,VEGF, TGFβ1 ve TGFβ3) olan etkisi ise Real-Time PCR ile analiz edildi. Bulgular: Losartan'ın iOA-MKH'lerle oluşturulan in vitro oksidatif stres modelinde 72. saatte 2nM, 10nM ve 50nM Losartan konsantrasyonlarının hücre proliferasyonunu arttırdığı ve ROS seviyesini düşürdüğü gözlemlenmiştir. İn vitro oksidatif stres modelinde 20nM ve 50nM Losartan konsantrasyonlarında VEGF ekspresyonu artarken LOX ekspresyonunun azaldığı gözlemlenmiştir. SIRT1 ve AT2R ekspresyon seviyesi artarken TGFβR'nin Losartan'ın tüm konsantrasyonlarında overeksprese olduğu gözlemlenmiştir. 20nM Losartan konsantrasyonunda cGMP upregüle olmuştur. Sonuç: Çalışmamızın bulguları Losartan'ın konsantrasyon ve zamana bağlı olarak değişim gösterdiği gözlemlenmiştir. Yapılan tez çalışmasında in vitro olarak iOA-MK hücrelerinde Losartan'ın antifibrotik etkisini LOX, cGMP, AT2R ve SIRT1 genleri üzerinden gerçekleştirebileceği kanıtlanmıştır. Anahtar Kelimeler: mezenkimal kök hücre, losartan, oksidatif stres, kornea, fibrozis.