Eskişehir Tepebaşı ilçesinde yaşayan 40-59 yaş grubu kadınlarda menopozal semptomlar ve yaşam kalitesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, DOĞUM VE KADIN HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU CEYLAN
Danışman: Nebahat Özerdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, 40?59 yaş grubu kadınlarda menopozal yakınmaları ve bu yakınmaların yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla planlanan, tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır.Çalışmamızın evrenini, Eskişehir ili Büyükşehir Belediyesine bağlı Tepebaşı ilçesi'nde ikamet etmekte olan 40?59 yaş arası 30.580 kadın oluşturdu. Örneklem büyüklüğünün hesaplanmasında; incelenen olayın görülme sıklığı bilinmediği için p değeri 0,50 alınarak; örneklem büyüklüğü ±0,03'lük sapmayla 1030 olarak saptandı. Evreni temsil etmesi amacıyla tabakalı örnekleme yapılarak, ilçede bulunan toplam 43 mahalleden nüfus oranlarına göre örnekleme alınacak birey sayıları tespit edildi. Araştırma verilerinin toplanacağı sokaklar, o mahalle için belirlenen örneklem sayısı göz önüne alınarak tespit edildi. Buna göre mahallelerden her yirmi kişi için bir sokak belirlendi. Menopozal semptomlarla ilgili sağlıklı veri elde etmek için cerrahi olarak menopoza girenler, gebe veya emziriyor olanlar, hormon tedavisi alan (hormonal kontrasepsiyon ve Hormon Replasman Tedavisi) veya son 6 ay süresince herhangi bir (tiroid hastalıklarında kullanılan hormon tedavisi gibi) hormon tedavisi almış olan kadınlar çalışma dışında bırakıldı. Bu kriterler ve çalışmaya katılmak istemeyenler göz önünde bulundurulduğunda, çalışmamız 874 kadın ile tamamlandı.Verilerin toplanmasında; araştırmacı tarafından, literatür bilgisi doğrultusunda geliştirilen sosyo-demografik ve menopozal özelliklerini sorgulayan bir anket formu ile SF?36 genel yaşam kalitesi ölçeği ve Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanıldı. Bu veri toplama araçları, ev ziyaretlerinde kadınlara araştırmacıyı ve çalışmayı kısaca tanıtan bilgilendirilmiş onay formu okunup sözlü onayları alındıktan sonra dolduruldu. Verilerin değerlendirilmesi bilgisayar ortamında SPSS 15.0 paket programı kullanılarak yapıldı. Elde edilen veriler; Student t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Tukey HSD Testi, Pearson Korelasyon ve Chi-Square testleri kullanılarak analiz edildi.Bulgularımızda; kadınların yaş ortalaması 48.58±5.61, menopoz yaşı ortalaması 46.4±4.4, ortalama doğum sayısı 2,53±1,37 ve ortalama menopoz süreleri ise 6.34±4.35 yıl olarak bulunmuş olup %47.14'ünün postmenopozal grupta olduğu saptandı. Kadınların %56,8'inin ilkokul mezunu, %84,4'ünün evli, %80,9'unun ev hanımı olduğu, %62.9'unun kronik bir hastalığının bulunmadığı, %79.2'sinin egzersiz yapmadığı ve %30.6'sının obez olduğu tespit edildi. Sigara kullanma oranı ise %28,7 olup, günlük içilen ortalama sigara sayısı 12,66±7,77 olarak saptandı.Menopozal semptomların yaşanma sıklığı tüm menopozal gruplar göz önüne alınarak değerlendirildiğinde; en çok görülen semptomlar %79'luk oranla kas ve eklemlerde ağrı ile yorgun ve yıpranmış hissetme, %78 bel ağrısı ve %76 baş ve boyun arkasında ağrılar olup en az sıklıkta yaşanan semptom ise %28'lik oranla yüz tüylerinde artma olarak tespit edildi. MÖYKÖ'nin her bir alt alan puan ortalamaları; vazomotor alan için 5.25±5.5, psikososyal alan için 20.72±11.55, fiziksel alan için 29.48±19.16 ve cinsel alan için ise 6.12±6.72 olarak belirlendi. MÖYKÖ puanları, yaş, medeni durum, çalışma durumu, eğitim, evlilik memnuniyeti, hane gelir algısı, gebelik ve doğum sayısı, VKİ, sigara, egzersiz, kronik hastalık varlığı ve menopozal durumlarına göre önemli oranda farklıydı. 40-44 yaş aralığındaki kadınlar (p<0.001), fakülte/yüksekokul mezunları (p<0.001), memurlar (p<0.01), bekarlar (p<0.01), evlilik hayatından memnun olanlar (p<0.001), gelirleri giderlerini karşılayanlar (p<0.001), hiç gebe kalmamış veya hiç doğum yapmamış olanlar (p<0.001), kronik hastalığı olmayanlar (p<0.001), normal kiloda olanlar (p<0.01), sigara içenler (p<0.05), egzersiz yapanlar (p<0.001) ve premenopozal dönemde olan kadınlar (p<0.001) daha düşük puan ortalamalarına dolayısıyla da daha iyi yaşam kalitelerine sahiptiler.SF?36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nde; ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, kötü sosyoekonomik düzey, artan düzensiz siklus ve menopoz süresi, evlilik memnuniyetsizliği, egzersiz yapmama ve postmenopozal dönemde olma menopozal dönemdeki kadınların yaşam kalitesini kötü yönde etkilemekteydi (p<0.001). Sigara kullanımı, obezite ve kronik hastalık varlığının da yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkilerinin olduğu saptandı (p<0.01).Klimakterik dönemdeki kadınlarda, menopozal dönemler arasında yaşam kalitesinin en fazla etkilendiği dönem postmenopozal dönemdir. Çalışma bulgularımıza göre yaşam kalitesinin en fazla etkilendiği alanlar, fiziksel ve psikososyal alanlardı. Menopozal kadınlarda en yaygın görülen semptomlar; kas ve eklemlerde ağrı, yorgun ve yıpranmış hissetme, bel ağrısı ile baş ve boyun arkasında ağrılardı.Anahtar Kelimeler: Menopoz, Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği, SF?36 Yaşam Kalitesi Ölçeği