Mamografi uygulanan kadınlarda sakız çiğneme ve görsel-işitsel materyalin ağrı, anksiyete ve deneyime etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ERKUN DOLKER
Danışman: Yeliz Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmanın birinci amacı; "Mamografi Deneyim Ölçeği"nin (MDÖ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesidir. İkinci amacı ise; mamografi uygulanan kadınlarda sakız çiğneme ve görsel-işitsel materyalin ağrı, anksiyete ve deneyime etkisini incelemektir. Yöntem: Birinci aşaması metodolojik, ikinci aşaması yarı deneysel olan çalışma, Kütahya İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı KETEM'de yapılmıştır. Birinci aşamaya 320, ikinci aşama için her bir gruba (sakız çiğneme, görsel-işitsel materyal, kontrol grubu) 60'şar kadın (toplam 180 kadın) alınmıştır. İlk aşama verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "MDÖ"nün taslak formu ile Şubat-Aralık 2024; ikinci aşama verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Visual Analog Skala" (VAS), "Durumluk Anksiyete Ölçeği" ve "MDÖ" ile Şubat-Nisan 2025 tarihlerinde toplanmıştır. Mamografi işlemi sürecince gruplara; sakız çiğneme, projeksiyon cihazıyla sesli doğa görüntüleri içeren video izletme, kontrol grubuna ise rutin mamografi işlemi uygulanmıştır. Bulgular: Birinci aşamada geliştirilen ölçeğin, mamografi deneyimini ölçen geçerli ve güvenilir bir araç olduğu saptanmıştır. İkinci aşamada; görsel-işitsel materyal ve sakız çiğneme gruplarının "VAS" skoru ortalamalarının kontrol grubuna oranla daha düşük olduğu, gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur (p 0,05). Görsel-işitsel materyal ve sakız çiğneme gruplarının "MDÖ" puan ortalamalarının kontrol grubundan daha yüksek olduğu, gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: "MDÖ"nün geçerli, güvenilir bir ölçüm aracı olduğu; sakız çiğneme, görsel-işitsel materyalin mamografi uygulanan kadınlarda ağrı, anksiyete ve deneyim üzerine potansiyel etkileri olduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: Mamografi, sakız çiğneme, ağrı, anksiyete, deneyim.