Özel eğitim uygulama okulunda çalışan öğretmenlerin sosyal bilgiler konularının öğretiminde gerçekleştirdikleri öğretim uygulamalarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Eğitim Bilim. Ens., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLENAY ESRANUR AKTEPE
Danışman: Mine Sönmez Kartal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın genel amacı bir özel eğitim uygulama okulunda gerçekleştirilen sosyal bilgiler dersi konularının öğretimini derinlemesine incelemektir. Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu, yapılandırılmış gözlem formu ve doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu II. kademe özel eğitim okullarında görev yapan üç özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler içerik analizi ve betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Gözlem verilerinde iki gözlemci sınıf içerisinde öğrencilerin dikkatini çekmeyecek şekilde konumlanarak bir müdahalede bulunmadan dersi izleyerek iki ayrı gözlem formuna notlar almışlardır. Gözlem verileri sonrasında karşılaştırılarak analiz edilmiş ve sonrasında görüşme bulgularıyla karşılaştırılmıştır. Bulgular: Öğretmenlerin sosyal bilgiler konularını öğretmek üzere gerçekleştir dikleri planlamalar, kullandıkları yazılı kaynaklar ve diğer basılı materyali betimlemek amacıyla gerçekleştirilen doküman incelemesinde elde edilen verilerin betimsel analizi sonucunda "günlük yaşam becerileri" ve "sosyal beceriler" ders kitaplarının içeriğinde sosyal bilgiler dersi konularının yer aldığı belirlenmiştir. Yapılan görüşmelerde 14 tema ve 30 alt temaya ulaşılmıştır. Gözlem ve görüşme verilerinin karşılaştırılması sonucunda öğretmenlerin, öğretim düzenlemesi tercihi, materyal kullanımları, yöntem ve teknik kullanımları, yaptıkları uyarlamalar, motivasyon sağlama teknikleri, değerlendirme süreçleri hakkında bulgular ortaya konmuştur. Sonuç ve Öneriler: Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, öğretmenler sosyal bilgiler konularını, özel gereksinimli öğrencilere günlük yaşam becerileri ve sosyal beceriler derslerinin altında verdikleri belirlenmiştir. Öğretmenler, yapılan görüşmelerde, sosyal bilgiler konularının öğretimi için çeşitli yöntem, teknik ve materyal kullandıklarını belirtseler de gözlem bulgularının görüşmeyi destekler nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin görüşme sorularında belirttikleri hususların bazılarına gözlem sırasında rastlanılırken birçoğuna rastlanılamamıştır. Anahtar kelimeler: Özel eğitim, sosyal bilgiler öğretimi, durum çalışması, öğretim uygulamaları