TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE TÜRKMEN TÜRKÇESİNDE DUYU EYLEMLERİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE DEMİRBAŞ

Danışman: Erdoğan Boz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada duyu, algı, duyu eylemi kavramları ile Türkiye Türkçesi ve Türkmen Türkçesinde yer alan duyu eylemleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; duyu ve algı kavramları felsefe, psikoloji, tıbbî fizyoloji ve dilbilim gibi bilim alanlarından yararlanılarak açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından elde edilen duyu verilerinden hareketle duyu eylemi sınıflandırması yapılmıştır. İkinci bölümde, oluşturulan sınıflandırmadan yola çıkarak Türkiye Türkçesinde yer alan duyu eylemleri Güncel Türkçe Sözlük'te taranmış ve her bir eylem uygun başlık altına alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Türkmen Türkçesinde yer alan duyu eylemleri Türkmen Diliniñ Düşündürişli Sözlüği'nde taranmış ve her bir eylem yine uygun başlık altına alınmıştır. Son olarak her iki lehçede yer alan her bir duyu eylemi sözlükteki anlam sırasına, kullanım etiketlerine ve kılışlarına göre karşılaştırılmış ve elde edilen veriler tablo, şema ve grafikler halinde sunulmuştur. Bu çalışmada bilinen duyulardan çok daha fazla duyu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Türkiye Türkçesinin duyu eylemleri açısından Türkmen Türkçesinden daha zengin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.