Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Yönetimi Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEGÜM GÜRGEN
Danışman: İlknur Şentürk
Özet:
Amaç: Bu araĢtırmanın amacı, Foucault‟nun iktidar analizi ve iktidar teknikleri
bağlamında farklı eğitim kademelerinden okulları (Anaokulu, Ġlkokul, Ortaokul, Lise ve
Üniversite) ve genel olarak da Türk eğitim sistemini incelemek, okullar ve eğitim
üzerindeki iktidar etkilerini ortaya çıkarmaktır.
Yöntem: AraĢtırmada nitel araĢtırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim)
kullanılmıĢtır. ÇalıĢma grubu oluĢturulurken amaçsal örnekleme yöntemlerinden
maksimum çeĢitlilik ve kolay ulaĢılabilir durum örnekleme teknikleri tercih edilmiĢtir.
16 akademisyen, 6 okul yöneticisi ve 13 öğretmen olmak üzere 35 katılımcı ile
görüĢmeler gerçekleĢtirilmiĢtir. GörüĢme yoluyla elde edilen veriler çözümlenerek
Foucault‟nun iktidar teknikleri çerçevesinde oluĢturulmuĢ olan temaların içerisine
yerleĢtirilmiĢtir.
Bulgular: Elde edilen verilerin çözümlenmesi neticesinde “Gözetleme”,
“NormalleĢtirme” ve “Dağıtım” olmak üzere üç ana tema oluĢturulmuĢtur. Gözetleme
temasının altında “Belirsizlik”, “Kamera kullanımı” ve “Etkinliklerin takibi ve
denetlenmesi”; NormalleĢtirme temasının altında “Yüksek performans beklentisi”,
“Zamanın normalleĢtirilmesi”, “Mekânın normalleĢtirilmesi”, “Farklılıkların
bastırılması”, “Aile ve toplum baskısı” ve “Sistem kurgusu” ve Dağıtım temasının
altında “Sınıflama-sıralama”, “DıĢlama” ve “Mekânsal ve zamansal ayrıĢtırma” alt
boyutları elde edilmiĢtir. Mekânsal ve zamansal ayrıĢtırma alt boyutu ise “Ġstenilen
saatte, istenilen yerde”, “Duvarlarla çevrelenme” ve “Mekânların ayrıĢtırılması”
baĢlıklarını içermektedir. Bulgular, okullarda iktidar tekniklerinin iĢlediğini ortaya
koymuĢtur.
Sonuç ve Öneriler: ÇalıĢmaya katılan her eğitimcinin çalıĢtığı kurumda iktidar
tekniklerinin ve mikro iktidarların mevcut olduğu görülmüĢtür. Ġktidarın Ģekillendirdiği
2
eğitimin üyeleri olan bireyler, içselleĢtirdikleri iktidarı yansıtarak sistemin sürdürülmesi
için önemli birer rol oynamakta ve okullarda, ailelerde ve toplumda mikro iktidar
alanları oluĢturmaktadırlar. ÇalıĢma, eğitim kurumlarında var olan iktidarı, iktidar
iliĢkilerini ve tekniklerini incelerken eğitimin sorunlarını da ortaya çıkarmıĢtır ve
ikisinin bağlantılı olduğu anlaĢılmaktadır. Bireyler üzerinde tahakküm yaratan bir
iktidarı yansıtmakta olan, yaratıcılık, eleĢtirel düĢünme, kendini özgürce ifade etme gibi
yetilere alan tanımayan ve yalnızca yarıĢmayı, ezberlemeyi ve tek tipte bir öğrenimi
teĢvik eden bu tarz bir eğitim yaklaĢımının ve bu yaklaĢımla birlikte toplumda, ailelerde
ve okullarda egemen olan anlayıĢın değiĢmesi için yeni bir eğitim politikası
geliĢtirilmelidir.