Sater (Satureja hortensis L.) genotiplerinin farklı lokasyonlarda agronomik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİMET KATAR
Danışman: Zehra Aytaç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, iki farklı lokasyonda (Merkez/Eskişehir ve Sarıcakaya/Eskişehir), altı farklı sater (Satureja hortensis L.) genotiplerinin (Samsun, Kahramanmaraş, Saturn, Savory, Diyarbakır ve Hatay) performanslarının belirlenmesi için Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünü deneme alanlarında yürütülmüştür. Denemeler 2016 ve 2017 yıllarında Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ancak Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre analiz edilmiştir. Bu çalışmada, iki farklı lokasyonda altı farklı sater genotiplerinin bitki boyu (cm), bitki çapı (cm), bitkide yan dal sayısı (adet/bitki), çiçeklenme süresi (gün), yaş herba verimi (kg/da), drog herba verimi (kg/da), drog yaprak verimi (kg/da), drog yaprak oranı (%), uçucu yağ oranı (%), uçucu yağ verimi (l/da) ve uçucu yağ bileşenleri belirlenmiştir. İki yıllık birleştirilmiş verilere göre bu değerler sırasıyla 29,25 - 68,83 cm, 22,65 - 38,37 cm, 20,69 - 25,43 (adet/bitki), 74 - 86 (gün), 1286,80 - 3765,33 (kg/da), 378,93 - 943,97 (kg/da), 215,33 - 461,73 (kg/da), 42,37 - 64,77 (%), 2,90 - 4,48 (%) ve 6,54 - 20,65 (l/da) arasında değişmiştir. En yüksek uçucu yağ (20,65 l/da) ve drog yaprak verimi (461,73 kg/da) her iki lokasyonda da Savory genotipinden elde edilmiştir. En yüksek uçucu yağ oranı (% 4,48) Sarıcakaya lokasyonunda Kahramanmaraş genotitipinde belirlenmiştir. Uçucu yağlar bitkinin drog yaprak örneklerinden clevenger cihazı kullanılarak su distilasyonu yöntemiyle izole edilmiştir. Uçucu yağın bileşenleri gaz kromotografisi – kütle spektrometre cihazı (GC-MS) ile analiz edilmiştir. Farklı sater genotiplerinin uçucu yağlarında toplamda 27 farklı bileşen tespit edilmiştir. Uçucu yağların ana bileşenleri karvakrol (% 49,65-57,64) ve γ-terpinen (% 28,25-34,88) dir. En yüksek karvakrol oranı (%57,64) Eskişehir lokasyonunda Samsun genotipinde bulunmuştur. Sonuç olarak, araştırmadan elde edilen bulgular değerlendirildiğinde Eskişehir İli'nin her iki lokasyonunda da hem baharat hem de uçucu yağ üretimi amaçlı olarak sater tarımının başarılı bir şekilde yapılabileceği görülmüştür.